เคยมีบ้างหรือเปล่าที่รู้สึกว่าเราปล่อยให้ความเครียด ความกังวลใจ ความเศร้าใจ หรือความโกรธเข้ามาครอบงำ จนไม่สามารถควบคุมอารมณ์ตัวเองได้
และเคยมีบ้างหรือเปล่าที่รู้สึกเสียใจกับสิ่งที่พูดออกไปหรือเขียนลงไปในโซเชียลมีเดีย เมื่อย้อนกลับมานึกถึงเรื่องเหล่านั้นในภายหลัง
ทั้งหมดที่กล่าวมาข้างต้นนี้ ล้วนเป็นสัญญาณเตือนว่าคนที่มีความรู้สึกแบบนี้บ่อยครั้ง อาจถึงเวลาที่ต้องจัดการเรื่อง “ความฉลาดทางอารมณ์” ของตัวเองกันได้แล้ว
Emotional Intelligence หรือความฉลาดทางอารมณ์ ที่เรียกได้อีกแบบว่า EQ (Emotional Quotient) นั้น คือความสามารถในการตรวจสอบอารมณ์ของตนเองและผู้อื่น และสามารถบริหารจัดการอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม
ผู้ที่ทำให้คำว่า EQ ได้รับความสนใจไปทั่วโลก คือ ดอกเตอร์ Daniel Goleman นักจิตวิทยาชื่อดัง เจ้าของหนังสือจิตวิทยาขายดี Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ ที่มีฉบับแปลมากถึง 40 ภาษาทั่วโลก หลังจากตีพิมพ์ในปี 1995 และ Working with Emotional Intelligence ที่ตีพิมพ์ในปี 1998
โดยหนังสือ Emotional Intelligence ถูกจัดอันดับจากนิตยสาร Time ให้เป็น 1 ใน 25 หนังสือด้านการจัดการธุรกิจที่ทรงอิทธิพลมากที่สุด ขณะที่ The Financial Times, Wall Street Journal และ Accenture Institute for Strategic ต่างยกย่องให้ Goleman เป็นหนึ่งในสุดยอดนักคิดทางธุรกิจที่ทรงอิทธิพลมากที่สุด
Goleman ระบุว่าความฉลาดทางสติปัญญาหรือ IQ ( Intelligence Quotient) ไม่ใช่ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผู้คนประสบความสำเร็จในชีวิต แต่กลับเป็น EQ ต่างหากที่ช่วยให้คนประสบความสำเร็จได้!
และหากอยากได้ชื่อว่าเป็นคนที่มี EQ สูง ก็จำเป็นต้องมีองค์ประกอบ 5 อย่างนี้ นั่นคือ รู้จักตนเอง, ควบคุมตนเอง, เห็นอกเห็นใจผู้อื่น, สร้างแรงจูงใจให้ตนเอง และมีทักษะทางสังคม
รู้จักตนเอง (Self-Awareness) คือความสามารถในการเข้าใจและรับรู้อารมณ์ของตนเอง สามารถดึงสติได้ และรู้ว่าตนเองมีจุดอ่อนใดที่ควรปรับปรุงและพัฒนาให้ดีขึ้น รวมถึงอารมณ์ที่แสดงออกไปนั้นส่งผลต่อผู้อื่นอย่างไร
ควบคุมตนเอง (Self-Regulation) จะช่วยให้เราสามารถจัดการกับอารมณ์ของตัวเอง และแสดงออกได้อย่างเหมาะสม ซึ่งคนที่สามารถควบคุมตนเองได้ดีจะได้รับความเคารพและไว้เนื้อเชื่อใจจากผู้อื่น เพราะไม่ปล่อยให้อารมณ์อยู่เหนือการควบคุมใด ๆ
เห็นอกเห็นใจผู้อื่น (Empathy) คือความสามารถในการเข้าใจอารมณ์และความรู้สึกของผู้อื่น โดยคิดในกรณีกลับกันว่าหากเราเป็นอีกฝ่ายจะรู้สึกเช่นไร ซึ่งสิ่งสำคัญที่จะทำให้เรารู้สึกเห็นอกเห็นใจผู้อื่น คือการเปิดใจรับฟัง และไม่ด่วนตัดสินใจผู้อื่นไปก่อน
สร้างแรงจูงใจให้ตนเอง (Motivation) เป็นสิ่งสำคัญที่จะผลักดันให้เราไปถึงเป้าหมายที่ตั้งใจไว้ได้ เพราะมีแรงขับเคลื่อนในการนำพาตัวเองไปสู่ความสำเร็จ โดยต้องเริ่มจากการคิดบวกและมองโลกในแง่บวกให้มากขึ้น แทนที่จะมองเห็นแต่ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ จนไปบั่นทอนกำลังใจตนเอง
ทักษะทางสังคม (Social Skills) คือความสามารถในการปฏิสัมพันธ์และการอยู่ร่วมกันในสังคม โดยสามารถสื่อสารกับผู้อื่นและแสดงออกได้อย่างเหมาะสม ทั้งคำพูดและภาษากาย รวมถึงแสดงความคิดเห็นที่ขัดแย้งได้อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งจะทำให้บรรยากาศการอยู่ร่วมกันน่าอยู่มากขึ้น เพราะให้เกียรติผู้อื่น และเป็นผู้ฟังที่ดี
ทั้งหมดนี้คือกุญแจสำคัญที่จะพัฒนาตนเองให้เป็นคนที่มี EQ สูงขึ้นได้หากหมั่นฝึกฝนตนเองอยู่บ่อย ๆ และจะพบความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับตัวเอง เมื่อสามารถสื่อสารกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพราะรู้เท่าทันอารมณ์ของตนเอง และเข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่น
