สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนแรก)

เบื้องล่างเครื่องบินของเรา คือ มหาสมุทรอินเดีย เราบินเอื่อย ๆ เรี่ยผืนน้ำมหาสมุทรอินเดียก่อนค่อย ๆ ลงแตะรันเวย์ท่าอากาศยานนานาชาติงูระห์ไร เกาะบาหลี

ทันทีที่ย่างก้าวเข้าสู่บรรยากาศของบาหลี กลิ่นไอวัฒนธรรมฮินดูก็ลอยมาแตะจมูก

กลิ่นบุหรี่กานพลู GUDANG GARAM อันหอมกรุ่นจะอบอวลในโสตประสาทตั้งแต่ก้าวเท้าเข้าสู่เกาะบาหลี ตราบจนกระทั่งอำลาจากไป และแม้จะอยู่ที่เกาะชวา สุมาตรา บอร์เนียว บาหลี สุลาเวสี โมลุกกะ ฯลฯ ก็จะได้กลิ่มหอมของบุหรี่กานพลู

แม้ว่า “บุหรี่กานพลู” จะเป็นสินค้าต้องห้ามในหลายประเทศรวมทั้งประเทศไทย แต่ในอินโดนีเซียแล้ว GUDANG GARAM เป็นสินค้าขายดีอันดับหนึ่ง เพราะประชากรที่นี่โดยเฉพาะผู้ชายนิยมชมชอบ GUDANG GARAM จนเสมือนเป็นสินค้าผูกขาด

คล้ายกับน้ำดื่ม AQUA และโดยเฉพาะอย่างยิ่งคล้ายกับเบียร์ BINTANG ซึ่งเป็นเบียร์ที่นิยมในเกาะบาหลี และในอินโดนีเซีย

แม้อินโดนีเซียในปัจจุบัน จะเป็นประเทศวัฒนธรรมอิสลามที่ใหญ่ที่สุดในโลก ด้วยขนาดของจำนวนประชากรมุสลิมกว่า 200 ล้านคน ทว่า อินโดนีเซีย ก็เป็นประเทศที่เปิดกว้างทางศาสนา ผู้นับถือศาสนาอื่นสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างปกติสุขในอินโดนีเซีย

โดยเฉพาะที่บาหลีซึ่งมีรากฐานอารยธรรมฮินดู และแม้ผู้ปกครองประเทศอินโดนีเซียจะเป็นใคร จะเป็นคนอินโดนีเซียเอง หรือเป็นประเทศเจ้าอาณานิคมตะวันตกที่หมุนเวียนกันเข้ามาปกครองเกาะบาหลี นำเอาศาสนาต่าง ๆ เข้ามาเผยแพร่ โดยเฉพาะการเปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลามของผู้นำอินโดนีเซีย

ทว่า บาหลี ก็ยังเป็นบาหลี คือ บาหลีที่มีอารยธรรมฮินดูหุ้มห่ออยู่อย่างแข็งแรง

และแม้ว่าบาหลีจะอบอวลไปด้วยวัฒนธรรมฮินดู แต่การแบ่งชั้นวรรณะสำหรับที่นี่มีค่าเพียงศูนย์ ซึ่งหมายถึง ไม่มีการแบ่งแยกชนชั้นในระบบวรรณะแบบสังคมอินเดีย

นี่คือ เสน่ห์ประการสำคัญที่ทำให้บาหลีเป็นบาหลี แม้จะมีความเข้มข้นของศาสนาฮินดูหุ้มห่ออยู่…

หากสังเกตภายในรอบรั้วของบ้านเกือบทุกหลังบนเกาะบาหลี เราจะเห็นแท่นบูชาที่คนไทยเรียกว่า ศาลพระภูมิสถิตอยู่บริเวณหน้าบ้าน ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น ก็คือ ในทุก ๆ สถานที่บนเกาะบาหลี เราจะพบเห็น BANTEN หรือกระทงบูชาเทพเจ้าในศาสนาฮินดู

ทุก ๆ เช้า ชาวบาหลีจะทำ BANTEN เพื่อถวายบูชาแก่เทพเจ้าตามความเชื่อของศาสนาฮินดู โดย BANTEN มีหลายลักษณะและวางบนแท่นบูชาหลายระดับ ตั้งแต่บนพื้นดิน หน้าแท่นบูชารูปปั้น บนศาลพระภูมิ จนถึงหิ้งบูชาเหนือศรีษะ

การถวาย BANTEN ในทุกเช้า ก็เหมือนกับที่ชาวพุทธตื่นเช้ามาตระเตรียมของใส่บาตร ซึ่งเป็นวัตรปฏิบัติอันบริสุทธิ์

รูปปั้นพระวิษณุมีเป็นจำนวนมากไม่แพ้รูปปั้นพระพิฆเนศและเทพเจ้าองค์อื่น ๆ ในศาสนาฮินดู…

ความยึดมั่นในความศรัทธาและความเชื่อที่มีต่อศาสนาฮินดูมีความเป็นปึกแผ่นเหนียวแน่นในบาหลี เห็นได้จากมี Banten วางอยู่ทั่วไปทุกสถานที่ แม้ว่า บางสถานที่เมื่อพิจารณาแล้ว เป็นสถานที่รกร้างว่างเปล่า

บางรูปปั้นในบางสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ แม้จะเป็นเพียงรูปปั้นวานรเพื่อแสดงสื่อสัญลักษณ์ในสถานที่ท่องเที่ยว แต่ยังมีชาวบาหลีนำกล้วยลูกเล็ก ๆ ไปวางประหนึ่งการแบ่งปันและบูชารูปปั้นวานรนั้น…

เสน่ห์ของบาหลี คือ รากวัฒนธรรมดั้งเดิมที่ยึดถือกันมาแต่โบราณ โดยมีอารยธรรมฮินดูเป็นรากฐานใหญ่ที่หยั่งลึกลงในจิตวิญญาณชาวบาหลี ประกอบกับวัฒนธรรมชนเผ่าโบราณที่หยั่งรากลึกไม่แพ้กันซึ่งแสดงออกในแง่ของความเชื่อที่บริสุทธิ์ โดยเฉพาะการต่อสู้กันระหว่างความดีกับความชั่ว ซึ่งเสมือนเป็นคำสอนหลักของทุกศาสนาที่มุ่งสอนให้ทุกคนเป็นคนดี

สัญลักษณ์อย่างหนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักและเป็นความสำคัญอย่างหนึ่งในวิถีชีวิตและจิตวิญญาณคนบาหลี ก็คือ BARONG เทพเจ้าแห่งคุณงามความดี

ที่ไม่ว่าจะย่างกรายไปในสถานที่แห่งใดในบาหลี จะต้องพบเห็นสัญลักษณ์ของ BARONG ซึ่งถือเสมือนเครื่องเตือนใจให้ผู้คนประกอบคุณงามความดี

สภาพบ้านเมืองโดยทั่วไปของบาหลีจึงมีแต่ความร่มเย็นสงบสุขจากความเชื่ออันบริสุทธิ์ที่สืบทอดกันมาไม่ว่าจะผ่านศาสนาฮินดูหรือความเชื่อโบราณของชนเผ่าบนเกาะบาหลีที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานจากรุ่นสู่รุ่น

อีกทั้งสภาพบ้านเมือง โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ของบาหลีได้ฝังแน่นอยู่ในเนื้อแท้จิตวิญญาณของผู้คนบนเกาะ โดยที่ไม่ต้องรอให้ผู้ปกครองมาสั่งให้ทำโน่นทำนี่

สภาพบ้านเรือน 90% ยังคงมีลักษณะโดดเด่นที่เป็นภูมิปัญญาทางสถาปัตยกรรมดั้งเดิมที่ทรงคุณค่า ผสมผสานระหว่างรากอารยธรรมฮินดู และมีลักษณะสถาปัตยกรรมจีนเจือปนอยู่ในสิ่งก่อสร้างในรูปลักษณ์ที่เป็นอัตลักษณ์ของชาวบาหลีแท้

รถเข็นไก่ทอด และหาบเร่แผงลอย โดยเฉพาะอย่างยิ่งร้านค้าของชำของบาหลีมีความแข็งแรงของชุมชนเป็นหลังอิงและเป็นฐานอย่างดีในการประกอบสัมมาอาชีพ

เอกลักษณ์ร้านชำในบาหลีมีการแขวนซองกาแฟ ซองชา ซองนมแพะสำหรับชงน้ำร้อน มีบุหรี่ GUDANG GARAM และมีของใช้จิปาถะสำหรับใช้ในชีวิตประจำวันตามวิถีของร้านชำทั่วไป ซึ่งเป็นร้านค้าของชุมชนและมีอยู่เกือบทุกมุมถนน

ชายหาด Kuta ริมมหาสมุทรอินเดีย เป็นอีกสถานที่หนึ่งซึ่งยืนยันความเป็นชุมชนที่เข้มแข็งของชาวบาหลี

ร้านอาหารและที่พักในย่านนี้มีชาวชุมชนเป็นเจ้าของ ชาวชุมชนที่นี่บางครอบครัวมีพื้นเพเป็นชาวประมง แต่ก็มีการรวมกลุ่มกันอย่างเข้มแข็ง เพื่อร่วมมือกันประกอบธุรกิจท่องเที่ยวริมชายหาด

สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนแรก)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 2)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 3)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 4)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนจบ)