“คังคุไบ” กลายเป็นกระแสที่ถูกพูดถึงในโลกโซเชียลเป็นอย่างมาก จากภาพยนตร์อินเดีย “Gangubai Kathiawadi” หรือที่มีชื่อภาษาไทยว่า “หญิงแกร่งแห่งมุมไบ” ซึ่งสตรีมมิ่งผ่าน Netflix ไม่ถึง 1 สัปดาห์ ก็ขึ้นอันดับ 1 ใน Netflix จากการที่มีผู้ชมทั่วโลกชมไปแล้ว ทั้งยังได้รับความนิยมติด 10 อันดับแรกใน 25 ประเทศ
นี่อาจเรียกได้ว่าเป็นตัวอย่างหนังอินเดียที่เปิดมุมมองใหม่ ๆ เพราะภาพยนตร์เรื่องนี้ได้สะท้อนสังคมในประเด็นที่น่าสนใจผ่านตัวละครที่ชื่อว่า คังคุไบ ผู้หญิงขายบริการทางเพศ (Sex Workers) ที่อินเดียในอดีต ทำให้หญิงโสเภณีในอินเดียได้มีสิทธิ์และกฎหมายคุ้มครอง เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิตเหล่าโสเภณี จากที่ไม่ได้การยอมรับ ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ให้ได้รับการปฏิบัติเช่นอาชีพอื่น ๆ ส่งผลให้ชื่อเสียงของคังคุไบ กลายมาเป็นที่จดจำของคนทั่วประเทศ จนได้รับการยกย่องมาจนถึงปัจจุบัน
อาจไม่สามารถบอกได้ว่าการเป็น sex worker เหมาะสมหรือไม่ แต่ถ้ามอง sex worker เป็นมนุษย์คนหนึ่ง นั่นหมายความว่า “กฎหมาย” ก็ควรคำนึงถึงพวกเขาด้วยหรือไม่ แต่สำหรับประเทศไทยการค้าบริการทางเพศ มีกฎหมายป้องกันและปราบปรามการค้าบริการทางเพศ และมีการกำหนดโทษทางอาญา จาก พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี พ.ศ.2539
การกำหนดโทษนั้นก็คงพูดไม่ได้เต็มปากว่าทำให้การค้าบริการทางเพศนั้นลดลง กลับเป็นการผลักให้ผู้บริการทางเพศต้องทำอย่างหลบ ๆ ซ่อน ๆ ตัวเลขผู้เยาว์ก็เข้าสู่การค้าบริการมากขึ้น มากกว่านั้นยังไม่มีกฎหมายรับรองสถานะ ทำให้พวกเขาไม่ได้รับสิทธิ์ ความคุ้มครอง และสวัสดิการตามกฎหมายเท่าที่ควรจะเป็น ที่ผ่านมา “ภาคประชาชน” พยายามเคลื่อนไหว เพื่อให้การค้าบริการทางเพศโดยสมัครใจไม่เป็นความผิดอาญา (Decriminalization) และผู้ให้บริการทางเพศซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจในฐานะแรงงานเข้าถึงสิทธิและได้รับการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เช่นเดียวกับอาชีพอื่น ๆ
ถึงอย่างไรก็ตาม “คังคุไบ” นี่เป็นการฉายภาพประเด็นสังคม ที่เรียกร้องให้หญิงทุกคนและทุกอาชีพ มีศักดิ์ศรีทั้งนั้น และทุกคนควรได้รับสิทธิ์ที่เท่าเทียมกันทางกฎหมาย นอกจากนี้ยังช่วยปลุกพลังผู้หญิงให้เข้มแข็งขึ้น
ทำไมผู้หญิงยังคงตกเป็นเหยื่อความรุนแรง
ผู้หญิงต้องเผชิญกับความรุนแรงเพียงเพราะความเป็นผู้หญิง เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในทุกประเทศ เมื่อไม่มีผู้รู้เห็น เมื่อปราศจากความช่วยเหลือ ผู้หญิงส่วนใหญ่ที่เคยถูกกระทำรุนแรง เช่น ถูกทุบตี หรือถูกข่มขืน จึงมักถูกกระทำทารุณซ้ำแล้วซ้ำเล่า สภาวะอันโหดร้ายที่ผู้หญิงต้องเผชิญนี้จึงไม่ต่างอะไรกับการตกนรกทั้งเป็น ในเมื่อยังไม่มีหน่วยงานใดแก้ปัญหาเรื่องนี้ได้ถาวร เราเองที่ตกเป็นเหยื่อต้องระวังตัว และป้องกันไม่ให้เรื่องนี้เกิดขึ้นกับเรา และเกิดขึ้นกับคนที่เรารัก
ควรเริ่มต้นจากครอบครัวของเราเอง สร้างความรัก ความอบอุ่น ให้ความรู้เกี่ยวกับการแก้ไขความขัดแย้งในครอบครัว โดยไม่ใช้ความรุนแรง ให้สมาชิกในครอบครัวดำรงชีวิตอยู่ในกรอบของความถูก-ผิด ต้องปลูกฝังกันมาตั้งแต่เล็กจนโต สิ่งเหล่านี้จะเป็นภูมิคุ้มกันสกัดกั้นมิให้เด็กและสตรีในสังคมไทยต้องกลายเป็นเหยื่อของการใช้ความรุนแรงอย่างซ้ำแล้วซ้ำอีกไม่รู้จบ
“ผู้หญิง” ต้องเอาตัวรอดได้ในสถานการณ์คับขัน
ในยุคที่ไม่ว่าจะหันไปทางไหนก็มีแต่ข่าวล่วงละเมิดทางเพศ ข่าวความรุนแรง หรือแม้แต่มิจฉาชีพในหลากหลายรูปแบบ ที่ทำให้ผู้หญิงหลายคนต้องตกเป็นเหยื่อในสังคม การเอาตัวรอดเพื่อปกป้องตัวเองจากสถานการณ์ที่เลวร้ายนั้นจึงเป็นเรื่องสำคัญ เช่น อย่าหลงเชื่อคนง่าย ๆ อย่าหลงเชื่อคำชักชวนโดยเห็นแก่ตำแหน่ง หน้าที่ การงาน หรือรายได้ดี ไม่ควรไปไหนมาไหนในเวลาค่ำคืนดึกดื่น ระวังผู้แอบอ้างเพื่อหวังดีต่าง ๆ ไม่ควรเดินทางไปไหนมาไหนลำพังคนเดียว โดยเฉพาะตามตรอกซอกซอย หรือตามอาคารร้างที่เปลี่ยวหรือในยามค่ำคืน ควรหาเพื่อนร่วมทางไปด้วย ถ้าเป็นไปได้ ขอแนะนำให้สาว ๆ ไปเรียนศิลปะการป้องกันตัวติดไว้บ้างก็ไม่เสียหายอะไร
“ผู้หญิง” ต้องเก่งทั้งจิตใจและความคิด
ทุกวันนี้ผู้หญิงมีสิทธิ์มีเสียงและทำอะไรได้หลากหลายมากกว่าเดิม แต่ก็มีผู้หญิงอีกหลายคนที่เกิดความไม่มั่นใจในตัวเอง จนเป็นเหตุให้ตัวเองโดนเอาเปรียบและโดนรังแกในที่สุด ภาพยนต์เรื่องนี้ได้สะท้อนมุมมองการสู้ชีวิต การเอาตัวรอดของหญิงคนหนึ่งที่ปกป้องศักดิ์ศรีของผู้หญิง ผู้หญิงเป็นศูนย์รวมของอำนาจ ความมั่งคั่ง และสติปัญญา ไม่ว่าเราจะอยู่ในสถานการณ์ใดก็ตาม
อยากเป็นผู้หญิงเก่งต้องลองทำสิ่งใหม่ ๆ ที่เราไม่เคยทำมาก่อน ลองออกจากกรอบ Comfort Zone ของตัวเอง อย่าฉุดรั้งตัวเองเอาไว้เพราะข้อจำกัดหรือคำว่า “เราทำไม่ได้” ผู้หญิงที่แข็งแกร่งจะไม่ปล่อยให้จิตใจมาคิดว่าตัวเราไม่สามารถทำได้ แต่จะผลักดันตัวเองให้กล้าที่จะลองทำ และเมื่อคุณทำสิ่งใหม่ที่ท้าทายได้สำเร็จ ช่วยทำให้คุณรู้สึกมั่นใจในตัวเองมากขึ้น และสามารถต่อสู้กับทุกสถานการณ์ได้อย่างไม่ยากเลย
กล้าหาญและยืนหยัดในความคิดของตัวเอง
หากเรามีความคิดหรือความเชื่ออะไรบางอย่างและสิ่งนั้นคือสิ่งที่ดีและถูกต้องสำหรับตัวเองหรือคนรอบข้าง จงกล้าที่จะยืนหยัดในความคิดเหล่านั้นอย่างแน่วแน่ เข้าใจบทบาท หน้าที่ และสิทธิของตัวเอง รวมถึงปกป้องสิทธิ์ของคุณหรือคนอื่น ๆ ด้วย การต่อสู้เพื่อสิ่งที่ถูกต้องคืออีกจุดเริ่มต้นของการเป็นผู้หญิงเก่งที่เข้มแข็งทั้งร่างกายและจิตใจ และต้องมีใจที่เปิดกว้าง มีเหตุผล และพร้อมที่จะยอมรับหากผิดพลาดรวมถึงนำข้อผิดพลาดเหล่านั้นมาปรับปรุงตัวเราให้เป็นคนที่ดีขึ้นต่อไปด้วย
อย่างไรก็ดี ผู้เขียนอยากฝากข้อคิดที่ได้จากภาพยนต์เรื่องนี้เพื่อสร้างกำลังให้ผู้หญิงรอดพ้นจากความรุนแรงและภัยคุกคามต่าง ๆ หรือแม้แต่กำลังย่อท้อต่อสภาพเหตุการณ์ใดก็ตาม “คังคุไบ” แม้เธอจะตกใจ และเสียใจมากแค่ไหนกับการถูกคนรักหลอกเปลี่ยนชีวิตที่ควรจะเป็น ชีวิตพลิกผัน จากลูกทนายสู่โสเภณี จุดที่ต่ำที่สุดในชีวิต แต่เธอก็ไม่ย่อท้อ และทำให้ทุกคนรู้ว่า ผู้หญิงทุกคนต่างมีศักดิ์ศรีและคุณค่าในตัวเองเสมอ
