ด้วยพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนเราในยุคปัจจุบันเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงไม่ว่าจะด้วยเหตุปัจจัยใดก็ตาม อย่างเช่น การนอนดึก พักผ่อนน้อย กินอาหารจานด่วน กินอาหารรสจัด กินอาหารที่มีไขมันสูง กินอาหารปิ้งย่างถี่เกินไป การไม่ออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ความเครียด เป็นต้น ทั้งที่เราก็รู้กันดีว่าพฤติกรรมสุขภาพเช่นนี้เป็นโทษต่อร่างกาย โดยเฉพาะการก่อให้เกิดโรค NCDs ขึ้นได้
ภายใต้วิถีชีวิตจากสังคมแบบบริโภคนิยม (Consumerism) กระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) และความเป็นเมือง (Urbanization) ทำให้เงื่อนไขทางเศรษฐกิจ สังคม และสภาพแวดล้อมที่มีความเสี่ยงทางสุขภาพส่งผลต่อความเจ็บป่วย วิถีชีวิต และค่านิยมในการบริโภคที่เปลี่ยนไป ทำให้ผู้บริโภคเลือกความสะดวกสบาย ความทันสมัย และภาพลักษณ์ของรสนิยมมากกว่าการให้คุณค่ากับสุขภาพ
กลุ่มโรค NCDs คืออะไร
โรคกลุ่ม NCDs (non-communicable diseases) หรือก็คือโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ซึ่งโรคเหล่านี้เป็นโรคที่ไม่ได้ติดต่อกันระหว่างบุคคล ไม่สามารถแพร่กระจายจากคนสู่คน แต่โรคเหล่านี้เกิดขึ้นจากนิสัยและพฤติกรรมในการดำเนินชีวิตของแต่ละบุคคล พูดง่าย ๆ ก็คือ โรคในกลุ่ม NCDs นี้ เราเป็นคนสร้างขึ้นมาเอง และพาตัวเองมาเจ็บป่วยเอง
ลักษณะการเกิดโรคจะเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ ค่อย ๆ สะสมอาการไปเรื่อย ๆ นานวันเข้าก็ก่อให้เกิดโรคโดยไม่รู้ตัว ผู้ป่วยบางรายไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าตนเองป่วย ยิ่งหากขาดการตรวจสุขภาพประจำปีแล้วด้วยล่ะก็ กว่าจะรู้ตัวอาจรักษาได้ยากหรือรักษาไม่หายได้ จึงจัดโรค NCDs นี้เป็นกลุ่มโรคเรื้อรัง
อย่างไรก็ตาม ความน่ากลัวของโรคไม่ติดต่อเรื้อรังนี้ มาจากการที่เราละเลยพฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพ ฉะนั้น เมื่อมีอาการป่วยของโรคใดโรคหนึ่ง ก็สามารถทำให้มีโรคต่าง ๆ ตามมาได้ด้วยเช่นกัน จนกลายเป็นคนที่มีโรครุมเร้าได้
พฤติกรรมเสี่ยงโรคกลุ่ม NCDs
พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคกลุ่ม NCDs ล้วนเกิดขึ้นจากตัวของเราเอง ได้แก่
- การรับประทานอาหาร เช่น อาหารหวานจัด เค็มจัด มันจัด อาหารจานด่วน อาหารปิ้งย่าง ไม่กินผักและผลไม้บ้าง ดื่มน้ำน้อย
- ขาดการออกกำลังกาย
- การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
- การสูบบุหรี่
- พักผ่อนน้อย นอนดึก
- ความเครียด
โรค NCDs มีโรคอะไรบ้าง
ตัวอย่างของโรคกลุ่ม NCDs มีดังนี้
- โรคระบบหัวใจ
- โรคหลอดเลือดสมอง
- โรคเบาหวาน
- โรคมะเร็ง
- โรคระบบทางเดินหายใจ
- โรคไตเรื้อรัง
- โรคอ้วนลงพุง
- โรคสมองเสื่อม
- โรคตับแข็ง
สถานการณ์โรค NCDs
โรค NCDs หรือโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเป็นปัญหาสุขภาพที่กำลังมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นในทุกภูมิภาคของโลก และในระดับประเทศเองก็เป็นปัญหาสาธารณสุขที่ทำให้งานส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่ท้าทายมากขึ้นไม่ต่างกัน
ข้อมูลองค์การอนามัยโลก เล็งเห็นว่ากลุ่มโรค NCDs นี้เป็นปัญหาใหญ่ที่กำลังทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ สถิติการเสียชีวิตของประชากรโลกในปีพ.ศ. 2552 มีถึง 63 เปอร์เซ็นต์ ที่เสียชีวิตด้วยโรคในกลุ่มนี้ และที่สำคัญกว่านั้น พบว่ากว่า 80 เปอร์เซ็นต์เป็นประชากรของประเทศกำลังพัฒนา และส่วนใหญ่เป็นคนวัยทำงาน
ส่วนสถิติที่น่าสนใจสำหรับประเทศไทยนั้น พบว่าโรคในกลุ่ม NCDs เป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตของประชากรไทย สถิติปีพ.ศ. 2552 มีรายงานตัวเลขประชากรที่เสียชีวิตจากกลุ่มโรค NCDs มากกว่า 300,000 คน โดยคิดเป็น 73 เปอร์เซ็นต์ของการเสียชีวิตของประชากรไทยทั้งหมดในปี 2552 นั่นหมายความว่าประชากรไทยเสียชีวิตจากโรคในกลุ่ม NCDs นี้เกินครึ่งไปมากจากสาเหตุการเสียชีวิตทั้งหมด นอกจากนี้สถิติดังกล่าวยังแสดงให้เห็นว่าประเทศไทยมีผู้เสียชีวิตด้วยกลุ่มโรคนี้สูงมากกว่าค่าเฉลี่ยของคนทั้งโลก และก็มีแนวโน้มที่จะสูงขึ้นเรื่อย ๆ ด้วย
ใช้ชีวิตประจำวันให้ห่างไกลจากโรค NCDs ได้อย่างไร
แม้ว่าสถิติการป่วยและเสียชีวิตจากกลุ่มโรค NCDs จะสูงมาก แต่โรคในกลุ่มนี้สามารถป้องกันได้ เพราะในเมื่อโรคกลุ่ม NCDs นี้เกิดขึ้นจากพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่รักสุขภาพของตัวบุคคล การลดความเสี่ยงการเกิดโรค หรือพยายามใช้ชีวิตประจำวันให้ห่างไกลจากโรคนั้น จึงต้องมุ่งเน้นที่การปรับพฤติกรรมส่วนตัวเป็นหลัก ควรลด ละ เลิก ปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ที่ส่งผลให้ร่างกายทำงานผิดปกติ จนเกิดเป็นโรคได้ เช่น
- ปรับพฤติกรรมการกิน ลดการกินอาหารที่ไม่มีประโยชน์ต่อร่างกาย พวกอาหารจานด่วน อาหารรสจัด อาหารที่มีไขมันสูง อาหารปิ้งย่าง อันที่จริงสามารถกินได้ เพียงแต่ลดความถี่ลง เป็นนาน ๆ ครั้ง ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
- ละ เลิก การดื่มเครื่องดื่มแอลกฮอล์ และการสูบบุหรี่ เนื่องจากเป็นปัจจัยอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ผู้ที่ดื่มหรือสูบมีโอกาสเสี่ยงที่จะป่วยเป็นโรคต่าง ๆ มากกว่าคนที่ไม่มีพฤติกรรมนี้
- ปรับพฤติกรรมการพักผ่อน เลิกนิสัยนอนดึก พักผ่อนน้อย นอนไม่เป็นเวลา
- ควบคุมความเครียด
- ขยับเขยื้อนร่างกายให้มากขึ้น หลีกเลี่ยงการนั่งทำงานนาน ๆ โดยที่ไม่ขยับร่างกายมาเปลี่ยนอิริยาบถเลย
- หมั่นตรวจสุขภาพประจำปีอย่างน้อยคือปีละ 1 ครั้ง
ซึ่งถ้าหากเราสามารถลดหรือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพที่เสี่ยงเหล่านี้ได้ ก็จะช่วยลดโอกาสเสี่ยงในการป่วยเป็นโรคในกลุ่ม NCDs ได้มากถึง 80 เปอร์เซ็นต์เลยทีเดียว
ข้อมูลจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ, กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
