“โดปามีนราคาถูก” จากการเสพคลิปสั้น

เริ่มต้นปี 2569 มาได้หนึ่งสัปดาห์แล้ว คุณผู้อ่านเสพคลิปสั้นจากแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียกันไปมากน้อยแค่ไหนแล้วคะ ระวังโดปามีนราคาถูกที่หลั่งออกมาจากการเสพคลิปสั้นบนโซเชียลมีเดีย จะทำให้คุณเสพติดและเกิดผลกระทบต่อสุขภาพจิตและพฤติกรรมที่ต้องการความสุขแบบเร่งด่วนตลอดเวลา

มีงานวิจัยที่ได้รับการเผยแพร่เมื่อช่วงเดือนพฤศจิกายนปี 2568 ที่มีชื่อว่า Feeds, feeling and focus : A systematic review and meta-analysis examining the cognitive and mental health correlates of short-form video use. แค่ชื่อรายงานก็ระบุชัดแล้วว่าเป็นเรื่องของคลิปสั้นกับสุขภาพจิตและพฤติกรรม ซึ่งมีใจความสำคัญอยู่ที่การเสพติดคลิปสั้นในสื่อโซเชียลมีเดีย ความสุขและความพึงใจที่รับชม คลิปที่เกิดจาก AI หรือ คลิปที่เอาเฉพาะไฮไลต์ฟุตเทจที่ทำให้คนชื่นชอบ ทำให้สมองของผู้ชมคลิปหลั่งสารโดปามีนออกมา กลายเป็น “ความสุขราคาถูก” ทำให้ผู้คนในปัจจุบันนั่งจ่อมจมอยู่กับโทรศัพท์ของตนเอง โดยไม่รู้เลยว่าจะเกิดผลกระทบอะไรกับตนเองบ้าง

จากรายงาน Feed feeling and focus นั้นระบุว่าผู้ที่เสพคลิปสั้นมาก ๆ จะทำให้การจดจ่อหรือสมาธิต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งลดลง และทำให้ส่งผลต่อการใช้ชีวิตที่ไม่สามารถรออะไรได้นาน หรืออดทนที่จะรอผลสำเร็จได้ โดปามีนที่หลั่งในระหว่างดูคลิปสั้นทำให้คนเรารู้สึกมีความสุขได้อย่างรวดเร็ว และคิดว่าทุกอย่างจะประสบผลสำเร็จโดยง่าย ซึ่งในโลกของความเป็นจริงนั้นต้องรอคอยเพื่อไปให้ถึงจุดหมายและไม่มีทางลัดสำหรับความสำเร็จ

แม้ว่ารายงานดังกล่าวจะระบุถึงผลข้างเคียงของการเสพติดคลิปสั้น แต่ดูเหมือนว่าคอนเทนต์ครีเอเตอร์ในปัจจุบันจะเพิ่มมากขึ้น พร้อมกับคลิปสั้นที่มีคุณภาพบ้างไม่มีคุณภาพบ้าง แต่ที่น่าตกใจไปกว่านั้นคือสื่อกระแสหลักที่ลงไปเล่นกับตลาดคอนเทนต์ราคาถูก ด้วยการใช้ AI มาเป็นเครื่องมือ

ตลาดคอนเทนต์ในปัจจุบันเลยมีคำพูดที่คนพูดคงรู้สึกว่าตนเองได้ค้นพบโลกใหม่ว่า “เราไม่ต้องคิดเยอะ ไม่ต้องซับซ้อน ทำแล้วดูได้เข้าใจง่าย ๆ พอ” สุดท้ายเนื้อหาคอนเทนต์ที่อยู่บนโลกออนไลน์จึงกลายเป็นคอนเทนต์ราคาถูกที่ก๊อปเนื้อหากันไปมา ใช้คลิปที่เป็นฟุตภาพเดียวกัน หรือใช้ AI Generate ตามคำสั่งที่เรียกว่า prompt ออกมาเป็นคลิปสั้นพร้อมเสียงที่มีเนื้อหาไม่น่าเชื่อถือ

การผลิตเนื้อหาหรือที่เรียกว่าคอนเทนต์นั้น เป็นงานที่ต้องใช้ศิลปะและความคิดสร้างสรรค์ แม้จะมีเครื่องมือเป็น AI มาใช้แต่ไม่สามารถใช้ได้ในการสร้างให้เกิดงานใหม่ เพราะการใช้ AI คือการนำเอางานที่มีอยู่แล้วมาประมวลผลให้เกิดเนื้อหาที่อิงมาจากสิ่งที่มีอยู่แล้ว ที่สำคัญการผลิตคอนเทนต์ไม่ใช่การผลิตยาสีฟันที่จะมีสูตรตายตัว หากต้องใส่ข้อมูลที่สามารถตรวจสอบกลับไปยังที่มา ใส่รสนิยมของคนทำ รวมไปถึงความรับผิดชอบต่อสังคมเข้าไปด้วย มิเช่นนั้นแล้ว ข้อมูลและเนื้อหาที่ด้อยคุณภาพจะล้นทะลักออกมาสู่โลกของความเป็นจริง ดังที่เราได้เห็นสิ่งไม่ปกติได้กลายเป็นเรื่องปกติในสังคมปัจจุบัน

แล้วพบกันใหม่สัปดาห์หน้าค่ะ