เชื่อว่าหลายคนคงมีคำถามอยู่ในใจว่าทำไมก่อนที่ฝนจะตกลงมา สภาพอากาศถึงได้ร้อนอบอ้าวเป็นพิเศษ แถมยังเห็นฝูงมดขนไข่ออกจากรัง แมลงปอบินว่อนเต็มไปหมด ทั้งหมดนี้ Tonkit360 รวบรวมข้อมูลน่ารู้มาไขข้อสงสัยเหล่านี้กัน
อากาศร้อนอบอ้าว
อากาศร้อนอบอ้าวก่อนฝนตกเกิดขึ้นได้จากสองปัจจัย ปัจจัยแรกเกิดจากการสะสมของความร้อน โดยก่อนที่ก้อนเมฆจะกลั่นตัวเป็นเม็ดฝนได้นั้น จะต้องเปลี่ยนสถานะจากแก๊สเป็นของเหลว และมีการคายความร้อนออกมาในปริมาณมาก
เมื่อความร้อนดังกล่าวแผ่มาถึงพื้นดินก็จะถูกมวลอากาศร้อนเบื้องล่างที่ลอยยกตัวขึ้น ดันความร้อนกลับขึ้นไปปะทะกับเมฆด้านบน อีกทั้งเมฆด้านบนก็ยังคงคายความร้อนออกมาอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้เกิดความร้อนสะสมอยู่ระหว่างเมฆกับพื้นดิน ส่งผลให้อากาศในบริเวณดังกล่าวมีอุณหภูมิสูงกว่าปกติ เพราะมีความร้อนสะสมในอากาศ
ส่วนปัจจัยที่สองเกิดจากความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศสูง จึงไปสกัดกั้นการระเหยของน้ำ ส่งผลให้ร่างกายของคนเราไม่สามารถระบายความร้อนออกทางรูขุมขนให้เป็นเหงื่อได้ ทำให้รู้สึกร้อนอบอ้าวและไม่สบายตัวในช่วงเวลาดังกล่าว เพราะเหงื่อเป็นกลไกของร่างกายที่ทำให้เกิดความสมดุลในร่างกาย และทำให้ร่างกายเย็นขึ้นด้วย
ทั้งนี้ ความชื้นสัมพัทธ์คือหน่วยวัดระดับความชื้นในอากาศนั่นเอง ซึ่งเป็นค่าปริมาณไอน้ำที่มีอยู่จริงในอากาศ ต่อปริมาณไอน้ำที่จะทำให้อากาศอิ่มตัว ณ อุณหภูมิเดียวกัน ซึ่งหากค่านี้มีปริมาณที่สูงแสดงว่าอากาศรองรับไอน้ำได้ไม่มาก น้ำจึงระเหยเป็นไอน้ำได้ยากนั่นเอง
มดอพยพไข่ออกจากรัง
นอกจากอากาศที่ร้อนอบอ้าวจะเป็นสัญญาณเตือนว่าฝนใกล้จะตกแล้ว หากเห็นฝูงมดกำลังขนไข่หรืออพยพไข่ออกมาจากรัง และพยายามขนย้ายไข่ไปไว้บนที่สูง ก็เป็นสัญญาณเตือนว่าฝนจะตกได้อย่างแม่นยำเช่นกัน
โดยมดดำ และมดง่าม เป็นมดที่ทำรังอยู่ใต้ดิน หรือขอนไม้ผุ เมื่ออากาศมีความผิดปกติเนื่องจากอุณหภูมิและความชื้นที่เพิ่มมากขึ้น พวกมันจะรับรู้ได้ทันทีผ่านการรับสัญญาณบริเวณหนวด จากนั้นจะรีบทำการขนย้ายไข่ออกจากรัง เพื่อเปลี่ยนรังชั่วคราว
ทั้งนี้ ก่อนที่ฝนจะตก ความกดอากาศจะลดต่ำลง ส่งผลให้แก๊สที่สะสมในดินลอยขึ้นมา ประกอบกับความชื้นในอากาศที่เพิ่มมากขึ้น ทำให้มดไม่สามารถอยู่ในรังต่อไปได้ และหากไม่อพยพออกจากรัง เมื่อฝนตกลงมาน้ำก็จะท่วมรังจนเสียหายด้วย
แมลงปอบินว่อนเป็นฝูง
หากจะมีฝนตกในช่วงเย็น อีกหนึ่งปรากฏการณ์ที่เป็นสัญญาณเตือนได้เช่นกัน คือแมลงปอที่ออกมาบินว่อนจำนวนมาก ที่เป็นเช่นนี้ เพราะแมลงปอเป็นสัตว์เลือดเย็น ทำให้ร่างกายของพวกมันมีความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อุณหภูมิ ความชื้น และความกดอากาศ ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของแมลง
โดยในช่วงก่อนฝนตก อากาศจะร้อนอบอ้าวจึงเป็นตัวกระตุ้นให้แมลงปอออกบินมารวมตัวกันจำนวนมา และเหตุผลที่ทำให้เราเห็นได้ชัดเจน เป็นเพราะไอน้ำในอากาศที่มากขึ้นในช่วงก่อนฝนตก ทำให้ปีกที่ใสและบางของของแมลงปอไม่สามารถรับน้ำหนักได้ แมลงปอจึงบินต่ำในช่วงก่อนฝนตก
นอกจากนี้ การบินออกมารวมตัวก่อนฝนตกของแมลงปอ ก็เพื่อผสมพันธุ์กัน เพราะเมื่อฝนตกแล้ว ตามแหล่งน้ำจะมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการวางไข่ เราจึงมักจะเห็นแมลงปอบินไปจุ่มปลายท้องตามแหล่งน้ำที่เจิ่งนองหลังฝนตกใหม่ ๆ เพื่อทดสอบอุณหภูมิของน้ำและระดับความลึกของน้ำก่อนวางไข่นั่นเอง
ข้อมูล : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ(สวทช.) / ศูนย์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและดาราศาสตร์ / ฟิสิกส์ราชมงคล / พิพิธภัณฑ์พระรามเก้า อพวช.
