หาก “การพนัน” จะถูกกฎหมาย (อีกครั้ง) ในประเทศไทย

ทุกครั้งที่มีข่าวอาชญากรรม ที่เกี่ยวเนื่องมาจาก “บ่อนการพนัน” ประเด็นเรื่องที่จะเปลี่ยนให้การพนันเป็นสิ่งที่ถูกกฎหมายในประเทศไทยก็ถูกหยิบยกขึ้นมาถกเถียงกันเสมอ หลายฝ่ายตั้งคำถามว่า เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่มีบ่อนการพนันเป็นจุดเริ่มต้น ถึงเวลาแล้วหรือยังที่ประเทศไทยจะทำให้การพนันเป็นสิ่งถูกกฎหมายเสียที

ข้อดีประการแรกที่ถูกนำมาเสนอก็คือ เมื่อการพนันอยู่ภายใต้ขอบเขตการควบคุมของกฎหมาย มันย่อมจัดการ หรือควบคุมได้ง่ายขึ้น ประการต่อมา เป็นประเด็นในเรื่องของเศรษฐกิจ เมื่อการพนันถูกกฏหมาย เงินนอกระบบที่เคยสะพัดอยู่ในธุรกิจสีเทาอย่างการพนัน จะเป็นรายได้เข้าสู่รัฐ เพื่อใช้ในการบริหารประเทศได้ ที่สำคัญก็คือ เงินทองของคนไทยไม่รั่วไหลออกนอกประเทศจากความพยายามไปหาบ่อนการพนันเล่นในต่างประเทศ

แต่ถึงอย่างนั้น ก็ยังไม่มีอะไรรับประกันว่า “ช่องโหว่” ที่ต้องเกิดขึ้นตามมาแน่ ๆ มันจะนำไปสู่ปัญหาในด้านต่าง ๆ อีกมากน้อยแค่ไหน รัฐจะควบคุมได้จริงหรือไม่ ข้อดีจะมีมากกว่าข้อเสียอย่างไร จึงทำให้หลายฝ่ายยังถกเถียงกันไม่จบสิ้น ว่าหากบ้านเราจะทำให้ “การพนัน” ที่เคยอยู่ใต้ดินขึ้นมาอยู่ในที่สว่างนั้น จะมีโอกาสเป็นไปได้มากน้อยแค่ไหน

การพนันในประเทศไทย “เคย” ถูกกฎหมาย

จริง ๆ แล้ว หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่า “การพนันในประเทศไทย” เคยถูกกฎหมายอยู่ช่วงหนึ่ง แต่ด้วยปัจจัยหลาย ๆ อย่างประกอบกัน ทำให้บ่อนการพนันที่ถูกดึงขึ้นมาอยู่บนที่สว่างต้องกลับไปอยู่ใต้ดินอีกครั้ง

การพนันในประเทศไทยเคยถูกกฎหมายมาตั้งแต่เรายังเรียกตัวเองว่าเป็นสยามประเทศ ช่วงแรกคือในช่วงต้นของกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยรัชกาลที่ 2 เคยมีบ่อนหรือกาสิโนที่ถูกกฎหมายในดินแดนสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 3 ช่วงนั้นมีการเสริมให้การพนันเป็นสิ่งที่ถูกกฎหมาย โดยถือเป็นแหล่งรายได้หนึ่งของแผ่นดิน

แต่ในสมัยรัชกาลที่ 5 ก็พบปัญหาว่าในช่วงที่ผ่านมา ประชาชนติดการพนันกันมากเกินไป มีการทยอยปิดบ่อนที่เคยถูกกฎหมายหลายแห่ง จนมาถึงวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2460 (ค.ศ.1917) ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 6 รัฐบาลของไทยจึงมีประกาศปิดบ่อนทั่วประเทศ ถือเป็นการปิดฉากบ่อนถูกกฎหมายในประเทศไทยอย่างเป็นทางการ

อย่างไรก็ดี ในปี พ.ศ.2488 รัฐบาลของ นายควง อภัยวงศ์ ได้เปิดให้บริการบ่อนกาสิโนในประเทศไทยขึ้นอีกครั้ง พร้อมทั้งผลิตเหรียญสำหรับใช้เล่นในบ่อนกาสิโนเพื่อใช้แทนชิพด้วย ประกอบด้วยเหรียญ 4 ชนิดราคา คือ 1 บาท 10 บาท 20 บาท และ 100 บาท เหรียญดังกล่าวมีเนื้อนิเกิล ผลิตจากประเทศอังกฤษ แต่เปิดได้เพียง 4 เดือนก็ต้องปิดตัวลง เนื่องจากประชาชนเล่นการพนันกันจนหมดเนื้อหมดตัวจนถึงกับฆ่าตัวตาย

ไม่เพียงเท่านั้น ตามพื้นที่ตะเข็บชายแดน แถวโป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี หรืออรัญประเทศ จ.สระแก้ว ก็มีบ่อนตั้งอยู่ และดูจะไม่ผิดกฎหมายด้วย ด้วยพื้นที่บริเวณนั้นเป็นพื้นที่คาบเกี่ยวของ 2 ประเทศ คือไทยและกัมพูชา เพียงแค่ข้ามไปเพียงก้าวเดียวเข้าไปในเขตแดนของประเทศเพื่อนบ้าน ก็ถือว่าไม่ผิดแล้ว เพราะไม่ได้อยู่ในดินแดนที่การพนันเป็นเรื่องผิดกฎหมายอย่างดินแดนไทย

หากการพนันกลับมาถูกกฎหมายอีกครั้ง

การหยิบยกเอาประเด็นที่จะทำให้การพนันเป็นเรื่องถูกกฎหมายนั้น ถูกพูดถึงกันหลายต่อหลายครั้ง เป็นเวลานานหลายปี ข้อดีหลัก ๆ คือ หวังว่าบ่อนที่สามารถเข้าตามตรอกออกตามประตูได้ จะช่วยลดปัญหาอาชญากรรม และอีกส่วน คือการนำเงินนอกระบบเข้ารัฐอย่างถูกต้อง เพราะหากมองในแง่ของความเป็นจริง ที่จะยังคงปฏิเสธธุรกิจสีเทานี้ต่อไป ก็ไม่มีทางที่จะกวาดล้างให้หมดไปจากสังคมไทยได้อยู่ดี

รวมถึง การทำให้การพนันถูกกฎหมายในประเทศไทย ยังมีโอกาสที่จะเรียกรายได้ให้หลั่งไหลเข้าประเทศได้ ด้วยประเทศไทยเองเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้ามาท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก เมื่อมองในมิติทางเศรษฐกิจ ย่อมดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามาได้เพิ่มขึ้น และคนไทยเองก็ไม่ต้องออกไปเล่นที่ต่างประเทศ

นี่จึงเป็นการมองในอีกมุมที่ไม่โฟกัสเพียงแค่ข้อเสียของการพนันในแง่ที่มอมเมาประชาชน ประโยชน์ข้างต้น ทำให้หลายคนมองว่าการเปิดบ่อนในประเทศดูจะเป็นข้อดีมากกว่า ในเมื่อไม่ว่าอย่างไรก็ไม่มีทางกวาดล้างบ่อนเถื่อนได้หมดอยู่แล้ว คนที่เล่นก็ยังหาเล่นอยู่ดี แต่บ่อนเถื่อน เงินจะเข้าสู่กระเป๋าของเจ้าของบ่อน ที่มักเป็นกลุ่มคนที่มีอำนาจในแต่ละท้องถิ่น หรือนายทุนผู้มีอิทธิพล ไม่เว้นแม้แต่เจ้าหน้าที่รัฐบางคนก็ทำตัวเป็นมาเฟียเรียกเก็บส่วยเช่นกัน เพื่อเปิดทางและคุ้มครองให้บ่อนการพนันเหล่านี้เปิดได้อย่างอิสระ

ทั้งนี้ อีกสิ่งที่ไม่พูดถึงก็คงไม่ได้ อย่างที่เราเห็นกัน ว่าพื้นฐานสภาพสังคมไทยนั้น ความเชื่อเป็นฐานรากขนาดใหญ่ของสังคม เรื่องของการพึ่งดวงพึ่งวาสนาเป็นเรื่องปกติของสังคมไทย ทำให้มีคนจำนวนไม่น้อยคิดจะหากินหรือร่ำรวยจากการเล่นการพนัน คนบางส่วนเล่นการพนันจนไม่ทำงานทำการ บางคนติดการพนันจนเป็นหนี้เป็นสินก้อนใหญ่ ทั้งยังอาจชักจูงคนที่ไม่เคยให้ไปลอง ทั้งที่ในใจลึก ๆ คนพวกนี้รู้ดีว่าการพนันยิ่งติดก็ยิ่งหมดตัว รวมถึงการหากินแบบทุจริตของข้าราชการและเจ้าหน้าที่รัฐบางคนด้วย

ฉะนั้นแล้ว เมื่อเรามีภาพที่การพนันอยู่ในที่สว่าง ใครต่อใครก็สามารถเข้าไปใช้บริการได้ ก็จำเป็นอย่างยิ่งยวดที่ต้องมีข้อจำกัดบางประการในการควบคุมขาพนัน เมื่อเทียบกับบ่อนเป็นสิ่งใต้ดิน คิดจะเล่นก็ต้องหลบ ๆ ซ่อน ๆ แอบเล่น กันในซอกหลืบ การพนันถูกกฎหมายในประเทศไทยจะถูกเหวี่ยงไปในทิศทางใดก็ไม่อาจคาดเดาได้ในเร็ววันนี้

แต่บ่อนถูกกฎหมาย = หาเงินเข้ารัฐ

ประเด็นหนึ่งที่สำคัญ คือประเทศเพื่อนบ้านที่อยู่รายล้อมไทยเรามีกาสิโนกันหมดแล้ว นักพนันตัวยงที่แสวงเสี่ยงดวงก็หาโอกาสข้ามไปเล่น ส่งผลให้เงินจำนวนไม่น้อยไหลออกนอกประเทศไปอยู่ในบ่อน และแน่นอนว่าบ่อนที่ถูกกฎหมายก็ต้องส่งเงินเข้ารัฐ เท่ากับว่าคนไทยไปเสียเงินบำรุงบ้านเมืองอื่นเสียนี่

ตรงกันข้าม เมื่อบ่อนในประเทศไทยถูกกฎหมาย บ่อนต้องส่งรายได้ส่วนหนึ่งเข้ารัฐ เป็นการสร้างรายได้ด้านเศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวในประเทศ เพื่อนำมาใช้ประโยชน์ในการบริหารประเทศ ลักษณะเดียวกันกับการที่รัฐบาลนำหวยใต้ดินมาอยู่บนดิน มีรัฐบาลเป็นเจ้ามือ จนมีเม็ดเงินมากมายมหาศาลเข้าสู่รัฐ แต่บ่อนที่แอบเปิดผิดกฎหมาย รายได้ก็เข้าสู่มาเฟียเจ้าของบ่อน รวยกันอยู่แค่กลุ่มเดียว แทนที่จะเป็นรายได้อีกทางหนึ่งของรัฐ

นี่จึงเป็นเหตุผลหลัก ๆ ที่ทำให้คนกลุ่มหนึ่งสนับสนุนอย่างเต็มที่ที่จะให้การพนัน และบ่อนการพนันในประเทศไทยถูกกฎหมายเสียที รวมถึงการเปิดกาสิโนหารายได้เข้าประเทศ

รายได้จากการพนันในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

แต่ก่อน หากพูดถึงบ่อนหรือกาสิโนถูกกฎหมาย แทบทุกคนจะต้องนึกถึง “มาเก๊า” นักพนันเรียกที่นั่นว่าเป็นสวรรค์บนดินแห่งการพนันโลก ทำให้มีผู้คนจากหลายชาติหลายภาษาหลั่งไหลไปเล่น ภาษีกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของกาสิโนในมาเก๊า กลายเป็นรายได้เข้ารัฐบาลอย่างเป็นกอบเป็นกำ

อย่างไรก็ดี กาสิโนแห่งมาเก๊าก็ถูกท้าทายขึ้นเรื่อย ๆ เพราะอุตสาหกรรมการพนันที่อดีตเคยผิดกฎหมายในหลาย ๆ ประเทศ กลายเป็นถูกกฎหมายขึ้นมา ส่วนแบ่งทางการตลาดเริ่มถูกแบ่งไปที่บ่อนอื่น ๆ โดยเฉพาะในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

จากบทความ Casino business booming in ASEAN จากเว็บไซต์ The ASEAN Post เผยแพร่ในปี 2019 รายงานว่าอุตสาหกรรมการพนันเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ใช่แค่ในแง่ปริมาณ แต่ในแง่ของรายได้ก็สูงขึ้นมากเช่นกัน ตัวอย่างประเทศที่มีกาสิโนถูกกฎหมายในประเทศแล้วก็อย่างเช่น สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ เวียดนาม ลาว กัมพูชา และประเทศที่อาจคาดไม่ถึงอย่าง มาเลเซีย

อย่างที่บอกว่าประเทศเพื่อนบ้านของเราเปิดบ่อนการพนันได้อย่างถูกกฎหมายกันเกือบหมดแล้ว แต่มาเลเซียเป็นประเทศที่คาดไม่ถึงว่าจะมีกาสิโนถูกกฎหมาย เนื่องจากมาเลเซียเป็นรัฐอิสลาม การพนันเป็นเรื่องที่ผิดทั้งหลักศาสนาและกฎหมาย (ปกติอิสลามจะถือหลักศาสนาเป็นหลักกฎหมาย) ทำให้พื้นที่นี้จึงน่านำมาใช้เป็นโมเดลและกรณีศึกษาของรัฐบาลไทยได้

มาเลเซีย การพนันผิดกฎหมาย แต่มีกาสิโน

กาสิโนถูกกฎหมายในมาเลเซียอยู่ที่ เก็นติ้ง ไฮแลนด์ (Genting Highlands)

เก็นติ้ง ไฮแลนด์ (Genting Highlands) เป็นสถานที่พักผ่อนยอดนิยมของชาวมาเลเซีย มีลักษณะเป็นรีสอร์ตแบบครบวงจร ซึ่งได้พัฒนาพื้นที่โดยรอบเป็นโรงแรม ช้อปปิ้งมอลล์ สวนสนุก สถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ รวมถึงกาสิโนที่ถูกกฎหมาย

ผู้ที่สร้างเก็นติ้ง ไฮแลนด์ขึ้นมามีเชื้อสายจีน อพยพมาจากประเทศจีนทางตอนใต้ เริ่มแรกเขาพัฒนาพื้นนี้เป็นพื้นที่ปลูกผัก และค้าขายผลผลิตทางการเกษตร ต่อมาเขาจากนั้นนำเงินที่ได้มาต่อยอดทางธุรกิจโลหะและเครื่องจักรกล จนกระทั่งกลายเป็นเจ้าของธุรกิจที่ร่ำรวย ในที่สุดก็มีธุรกิจใหม่ ด้วยเปิดรีสอร์ตและกาสิโนเก็นติ้ง ไฮแลนด์ โดยเขาเป็นผู้ได้รับสัมปทานกาสิโนเพียงรายเดียวในมาเลเซีย เป็นบ่อนเดียวที่ถูกกฎหมายในมาเลเซีย เปิดบริการทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง และพัฒนาเรื่อยมาจนเป็นสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมในมาเลเซีย

แต่กฎของกาสิโนเก็นติ้ง ไฮแลนด์ ระบุไว้ชัดเจนว่าไม่อนุญาตให้ผู้ที่นับถือศาสนาอิสลามหรือผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 21 ปีเข้าใช้บริการ และยังเต็มไปด้วยกฎยิบย่อยที่เข้มงวด ผู้ใช้บริการจะต้องแต่งกายให้เหมาะสม สวมรองเท้าหุ้มข้อสำหรับผู้ชายผู้หญิงจะต้องสวมเสื้อผ้าและรองเท้าลำลองที่สุภาพเท่านั้น นอกจากนี้ยังไม่อนุญาตให้นำกระเป๋าเป้ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และกล้องถ่ายรูปเข้าไปภายในบ่อนด้วย

นั่นหมายความว่าถึงบ่อนนี้จะถูกกฎหมายในมาเลเซีย แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนในมาเลเซียจะเข้าบ่อนได้อย่างถูกกฎหมาย แต่หากนำมาพัฒนาต่อกับประเทศไทย ก็ไม่อาจการันตีได้ว่าจะมีการลักลอบปล่อยให้คนที่กฎหมายไม่อนุญาตเข้าใช้บริการบ่อนหรือไม่ ก็เหมือนกับการที่อนุญาตให้คนที่อายุไม่ถึงเข้าสถานบันเทิง

ในเมื่อความเห็นถูกแยกออกเป็น 2 ฝ่าย ทั้งเสียงสนับสนุนและฝ่ายคัดค้าน การเปิดเวทีถกเถียงกันด้วยหลักเหตุผล รวมถึงข้อกฎหมายต่าง ๆ จึงน่าจะเป็นทางออกที่มีร่วมกัน หากประเทศไทยมีนโยบายจะทำให้การพนันถูกกฎหมายจริง ๆ แน่นอนว่าไม่ใช่ภายในวันสองวันนี้ หรือนึกอยากจะเปิดก็เปิด ต้องศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน และหาทางแนวทางอุดช่องโหว่ที่อาจเกิดขึ้นอีกพักใหญ่ ๆ เลยทีเดียว ไม่เช่นนั้น อาจต้องตามแก้ปัญหาใหญ่ที่เกิดขึ้นไม่รู้จบในอนาคต

และที่สำคัญที่สุด คือจะทำอย่างไรในการจัดการกับสามัญสำนึกของคนประเภท “ผีพนันเข้าสิง” คนประเภทนี้อยู่เหนือการควบคุมของรัฐ ขนาดห้ามยังแอบเล่น แล้วถ้าอนุญาตจะเล่นขนาดไหน จึงไม่อาจอ้างว่าเป็นความรับผิดชอบของรัฐฝ่ายเดียว รัฐจึงต้องประเมินอีกยาวไกลว่าหากเปิดโอกาสให้คนเล่นการพนันได้อย่างถูกกฎหมาย รัฐจะควบคุมได้ดีแค่ไหนในบริบทของสังคมไทย

ข้อมูลจาก The ASEAN Post, Kuala Lumper, Malaysia Site, Resort World Genting