ไม่ได้คิดไปเองนะ! น้ำประปาเค็มขึ้นจริง ๆ เกิดอะไรขึ้นเนี่ย?

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา น่าจะมีชาวกรุงเทพฯ หลายคนสัมผัสได้ว่ารสชาติน้ำประปาที่เราใช้อยู่นั้นมันเปลี่ยนไป มันมีรสชาติที่ “เค็ม” ผิดปกติ หลายคนถึงขั้นสงสัยว่าตัวเองป่วยเป็นอะไรหรือเปล่าถึงได้ดื่มน้ำแล้วรู้สึกเค็ม ก่อนที่ภายหลังจะได้รับการยืนยันว่า น้ำประปาที่ใช้อยู่เค็มจริง ๆ สุขภาพเราไม่ได้มีปัญหา (แต่อาจเกิดปัญหาต่อจากนี้) แล้วเราก็ไม่ได้มโนกันไปเองว่าน้ำประปามันเค็ม

นี่อาจจะเป็นความรู้ใหม่สำหรับใครหลาย ๆ คน เรื่องที่น้ำประปามีรสชาติเค็ม เพราะเราไม่เคยได้ยินข่าวมาก่อน แต่ความจริงแล้ว น้ำประปารสชาติเค็ม ๆ กร่อย ๆ แบบนี้ เป็นปัญหาประจำของคนกรุงเทพฯ มาตั้งนานแล้ว เพียงแต่เราไม่รู้ เข้าใจว่าคิดไปเอง หรือไม่ก็รู้แต่ไม่ได้บ่น

ทำไมน้ำประปาถึงเค็ม

สำหรับสาเหตุที่น้ำประปาเค็มนั้น มักเกิดขึ้นในหน้าแล้ง เพราะปริมาณน้ำดิบมีน้อย น้ำฝนไม่ตก เมื่อน้ำทะเลหนุนสูง จึงมีน้ำเค็มรุกล้ำผ่านเข้ามาในจุดที่มีการผันน้ำเข้าสู่คลองประปา ทำให้น้ำเค็มถูกผันเข้ามาเจือปนในระบบน้ำดิบที่คลองประปาเพื่อรอผลิตเป็นน้ำประปาต่อไป เมื่อผลิตน้ำประปาแล้ว น้ำที่ได้จึงค่าความเค็มสูงกว่าปกติ

พื้นที่ที่พบภาวะน้ำประปาเค็มได้ จะพบในกรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออกเท่านั้น รวมถึงปริมณฑลในฝั่งนี้ เนื่องจากพื้นที่กรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออกรับน้ำประปาจากโรงงานที่ที่รับน้ำดิบจากแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณจุดรับน้ำ ต.สำแล อ.เมือง จ.ปทุมธานี โดยอยู่ไกลจากปากอ่าวไทย 90 กิโลเมตร เมื่อถึงช่วงหน้าแล้ง ฝนไม่ตก น้ำทะเลหนุนสูงรุกเข้ามา โรงรับน้ำในบริเวณนี้จึงรับน้ำดิบที่มีค่าความเค็มสูงขึ้น

ไม่เพียงเท่านั้น ความผันผวนของสภาพอากาศแบบรุนแรง ผลกระทบจากภาวะโลกร้อน ก็มีส่วนให้ชาวกรุงเจอน้ำประปาเค็มได้รุนแรงขึ้น จากปรากฏการณ์เอลนีโญ ปรากฏการณ์นี้ทำให้ประเทศไทยที่ปกติในหน้าแล้งก็แล้งมากอยู่แล้ว แล้งหนักกว่าเดิม ดังที่เราจะเห็นข่าวว่าทุกช่วงเดือนมกราคม-พฤษภาคม พื้นที่หลายภาคในประเทศไทยขาดแคลนน้ำหลายพื้นที่ ดินแตกระแหง ปลูกพืชไม่ได้ แม้แต่น้ำใช้กินใช้อาบก็ไม่มี

เราจะรับรสชาติเค็ม ๆ ของน้ำประปาได้เมื่อใดบ้าง

• มีปริมาณโซเดียม เกิน 200 มิลลิกรัม/ลิตร
• มีปริมาณคลอไรด์ เกิน 250 มิลลิกรัม/ลิตร
• ค่าความเค็ม เกิน 0.5 กรัม/ลิตร
• TSD (ค่าของแข็งละลายน้ำทั้งหมด) เกิน 1,000 มิลลิกรรม/ลิตร
• ความนำไฟฟ้า (น้ำเกลือนำไฟฟ้าได้) เกิน 1,200 ไมโครซีเมนส์/เซนติเมตร

ก็น้ำมันเค็ม ส่งผลอะไรต่อสุขภาพไหม?

สถานการณ์น้ำประปาเค็มในปีนี้ ทางกรมอนามัยได้แจ้งว่าจะมีปริมาณโซเดียมเข้าสู่ร่างกายเพียงเล็กน้อยเท่านั้น จึงไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพ ในคนที่สุขภาพร่างกายแข็งแรงดี แต่ผู้ที่จะได้ผลกระทบคือกลุ่มนี้ ต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ

• ผู้ป่วยโรคไต
• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
• ผู้ป่วยโรคหัวใจ
• ผู้ป่วยโรคทางสมอง
• ผู้สูงอายุ
• เด็กเล็ก
• สัตว์เลี้ยงขนาดเล็ก

อย่างไรก็ดี ถึงจะมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดี หากเลี่ยงที่จะไม่บริโภคน้ำประปารสเค็มได้ก็จะดีมาก

ในฐานะผู้ใช้น้ำ ต้องรับมือ

การประปานครหลวงได้แก้ปัญหาในเบื้องต้นแล้ว แต่ในบางช่วงเวลาประชาชนอาจได้รับน้ำเค็มออกไปบ้าง จึงต้องเตรียมพร้อมรับมือเสมอ น้ำที่ใช้บริโภค แก้ปัญหาได้โดยการใช้เครื่องกรองน้ำระบบ Reverse Osmosis (RO) ซึ่งเป็นเครื่องกรองน้ำที่กรองได้ละเอียด สามารถกรองเอาปริมาณเกลือในน้ำออกไปได้บ้าง (สำหรับบ้านที่มีเครื่องกรองน้ำ)  แต่บ้านที่ไม่มี ห้ามแก้ปัญหาด้วยการนำน้ำไปต้ม เนื่องจากเกลือมีจุดเดือดสูงกว่าน้ำ เมื่อน้ำเดือด สิ่งที่ระเหยออกไปคือน้ำ ส่วนที่เหลืออยู้คือเกลือ

และในช่วงที่น้ำประปาเค็ม ควรเข้มงวดในเรื่องของการบริโภคอาหารสักนิด โดยเลือกอาหารที่เค็มน้อยที่สุด หลีกเลี่ยงน้ำปลา เกลือ ซีอิ๊ว ผงชูรส หรือเครื่องปรุงอื่น ๆ ที่มีรสเค็ม รวมถึงอาหารที่มีปริมาณโซเดียมสูง เพราะน้ำประปาที่เราใช้ทำอาหารนั้นมีรสชาติเค็ม และมีปริมาณเกลือที่สูงกว่าปกติอยู่แล้ว

ส่วนการอุปโภค น้ำประปาที่เค็มไม่ได้มีปัญหาอะไร สามารถใช้ได้ตามปกติ และหากพบช่วงที่น้ำประปาไม่เค็ม เป็นไปได้ควรสำรองน้ำเอาไว้บ้าง อย่างน้อยเพื่อใช้บริโภค

น้ำประปาเค็ม ไม่ใช่เรื่องน่าตื่นเต้น

เพราะปัญหาน้ำประปาเค็ม เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นปกติในทุกช่วงหน้าแล้งของปี (แต่เป็นบางช่วงเวลา) หลายคนก็เคยสัมผัสน้ำประปารสชาติเค็ม ๆ แบบนี้มานานแล้ว เพียงแต่เพิ่งมีคนออกมาบ่นกันจนกลายเป็นข่าว และมีการออกมาอธิบายให้ประชาชนเข้าใจ เพราะฉะนั้น นี่จึงไม่ใช่เรื่องน่าตื่นเต้นตกใจอะไรเกินเหตุ เพียงแค่เตรียมการรับมือไว้ ซึ่งทางการประปานครหลวงก็ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุเบื้องต้นแล้วเช่นกัน

และนี่อาจเป็นสิ่งที่เราไม่เคยรู้มาก่อน มาเราสามารถตรวจดูค่าความเค็มของน้ำประปาแบบเรียลไทม์ได้ด้วย โดยมาตรฐาน ค่าความเค็มของน้ำประปาไม่ควรเกิน 0.5 กรัม/ลิตร หากเกินจากนี้รสชาติน้ำจะเปลี่ยนไป เค็ม ๆ กร่อย ๆ ซึ่งสามารถเช็กได้จากการประปานครหลวง

พื้นที่น้ำประปาเค็ม

การประปานครหลวงได้แจ้งพื้นที่ที่อาจพบปัญหาน้ำประปาเค็มในบางช่วงเวลา ได้แก่

พื้นที่เขตกรุงเทพมหานคร

เขตดอนเมือง เขตสายไหม เขตบางซื่อ เขตหลักสี่ เขตจตุจักร เขตบางเขน เขตลาดพร้าว เขตบึงกุ่ม เขตคันนายาว เขตคลองสามวา เขตมีนบุรี เขตหนองจอก เขตวังทองหลาง เขตดินแดง เขตห้วยขวาง เขตพญาไท เขตดุสิต เขตบางพลัด เขตบางกอกน้อย เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย เขตพระนคร เขตบางรัก เขตปทุมวัน เขตวัฒนา เขตคลองเตย เขตสาทร เขตบางคอแหลม เขตยานนาวา เขตพระโขนง เขตบางนา เขตลาดกระบัง เขตสะพานสูง เขตบางกะปิ เขตสวนหลวง และเขตประเวศ

พื้นที่ปริมณฑล

จ.นนทบุรี >>> อ.เมืองนนทบุรี อ.ปากเกร็ด

จ.สมุทรปราการ >>> อ.เมืองสมุทรปราการ อ.พระประแดง อ.บางพลี อ.บางเสาธง อ.บางบ่อ

ข้อมูลจาก การประปานครหลวง