ทำความรู้จัก “โรคลายม์” (Lyme) : โรคที่มาจากเห็บ

โรคลายม์ หรือโรคไลม์ หรือโรคลัยม์ (Lyme Disease) เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียโบเรลเลีย (Borrelia) ติดต่อจากการแพร่เชื้อผ่านเห็บ อาการของโรคแตกต่างกันไป โรคนี้พบได้ทั่วโลก โดยพบสุนัข ม้าและโค สามารถเป็นโรคนี้ได้ จากการถูกเห็บที่มีเชื้อกัด รวมถึงสัตว์ป่า โดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะขนาดเล็กและกวาง ก็เป็นพาหะของเชื้อตามธรรมชาติได้ เห็บได้รับเชื้อจาการดูดเลือดสัตว์ป่าที่มีเชื้อ และสามารถแพร่ไปยังสัตว์อื่น หรือคนได้เมื่อถูกเห็บกัด

ลักษณะอาการของโรคลายม์

สำหรับอาการหลังจากถูกเห็บกัด จะเริ่มจากเป็นรอยบวมแดงบริเวณที่ถูกเห็บกัด แล้วกลายเป็นผื่นวงกลมคล้ายเป้ายิงปืนขนาดใหญ่ แต่อาจไม่พบในผู้ป่วยทุกคน ส่วนอาการอื่นๆ ได้แก่ มีไข้ ปวดตามตัว คอแข็ง ปวดหัว และปวดตามข้อ ซึ่งโรคนี้สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการให้ยาปฏิชีวนะ ประชาชนที่เดินทางมาจากต่างประเทศ แล้วมีอาการตามลักษณะดังกล่าวข้างต้น ขอให้ไปพบแพทย์โดยเร็วและให้ข้อมูลอย่างละเอียด เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง โรคนี้ไม่ใช่โรคใหม่ พบได้ในต่างประเทศ และที่ผ่านมายังไม่เคยมีรายงานโรคลายม์ในประเทศไทย

วิธีป้องกันโรคลายม์

  • ควรหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีเห็บอาศัยอยู่ เช่น กองใบไม้ บริเวณป่า พุ่มไม้ หากต้องทำงานในบริเวณดังกล่าวควรใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว รองเท้าที่ปิดนิ้วเท้า สวมเสื้อที่มีสีสว่างจะช่วยให้มองเห็นเห็บได้ง่าย
  • ควรตรวจสอบทั่วร่างกาย เพื่อหาเห็บบ่อยๆ และกำจัดเห็บทันทีที่พบ
  • ควรใส่ถุงมือเมื่อกำจัดเห็บและล้างมือทุกครั้ง
  • ควรใช้สารกำจัดและป้องกันเห็บ ดูแลสัตว์ให้อยู่ห่างจากเขตป่าและสัตว์ป่า
  • ที่สำคัญหากต้องเดินทางไปต่างประเทศ ควรศึกษาว่าประเทศนั้นมีโรคประจำถิ่นอะไร และมีคำแนะนำอย่างไร เพื่อป้องกันตนเอง

โรคลายม์ในสุนัข

โรคลายม์นี้ก่อให้เกิดโรคในสัตว์หลายชนิดรวมถึงสุนัขด้วย สุนัขสามารถติดเชื้อแบคทีเรียโบเรลเลียได้ โดยผ่านทางเลือด นม หรือปัสสาวะของสัตว์ที่ติดเชื้อ แต่ส่วนใหญ่จะติดจากการถูกเห็บบางชนิดกัด เช่น เห็บกวาง ซึ่งเห็บจะติดเชื้อแบคีเรียนี้ หลังจากดูดเลือดหนู หรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตัวเล็กๆ ตั้งแต่เห็บยังเป็นตัวอ่อน และแพร่เชื้อแบคทีเรียไปยังคน สุนัข และสัตว์อื่นๆ เมื่อเห็บเริ่มโตขึ้น โดยทั่วไปแล้วเห็บจะต้องเกาะดูดเลือดสุนัข อย่างน้อย 48 ชั่วโมงจึงจะแพร่เชื้อแบคทีเรียนี้ได้

เห็บกวาง

อาการโรคลายม์ในสุนัข มักเริ่มแสดงประมาณไม่กี่สัปดาห์ถึงหนึ่งเดือน หลังจากติดเชื้อ โดยมีลักษณะอาการดังนี้ ได้แก่ ปวดข้อ ข้อบวม ซึ่งจะเกิดในข้อที่ต่างกันไปในแต่ละวันทำให้เดินกะเผลกได้ มีไข้ เบื่ออาหาร ต่อมน้ำเหลืองโต ง่วงซึม และซึมเศร้า ทั้งนี้หากทิ้งไว้ไม่รักษา โรคลายม์ในสุนัขนี้จะทำลายหัวใจ ระบบประสาท และไตได้ การติดเชื้อเรื้อรังในสุนัขอาจทำให้เกิดภาวะที่อันตรายถึงชีวิตได้

แม้ว่าจะไม่มีวัคซีนป้องกันโรคลายม์สำหรับคน แต่มีวัคซีนหลายตัวที่ใช้ได้ในสุนัข แต่วัคซีนเหล่านี้มีประสิทธิภาพเพียง 50-85% เท่านั้น และความสามารถในการป้องกันโรคจะลดลงเรื่อยๆ เมื่อเวลานานขึ้น สำหรับการป้องกันไม่ให้สุนัขโดนเห็บกัด ถ้าคุณอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรคลายม์ ควรหาเห็บให้สุนัขทุกวัน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อกลับจากนอกบ้าน) และกำจัดเห็บออกทันที ด้วยการใช้ที่คีบจับที่หัวของเห็บแล้วดึงออก

ข้อมูลจาก กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข , honestdocs.co