สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนแรก)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 2)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 3)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนที่ 4)
สวัสดีบาหลี สวัสดีปีใหม่ (ตอนจบ)
“อินโดนีเซีย” เป็นประเทศที่ประกอบไปด้วยเกาะแก่งต่าง ๆ ในจำนวนที่มากถึงเกือบ 18,000 เกาะ
แน่นอนว่า ในแต่ละเกาะมีชนเผ่าพื้นเมืองของตัวเอง และในบางช่วงเวลาประวัติศาสตร์ เกาะแก่งต่าง ๆ ของอินโดนีเซียเคยถูกยึดครองทั้งโดยชาวตะวันตก และชาวตะวันออกด้วยกัน อันนำมาซึ่งความหลากหลายทางศาสนาที่เจ้าอาณานิคมนำเข้ามาเผยแพร่
เมื่อวัฒนธรรมแปลกหน้ามาปะทะกับอารยธรรมดั้งเดิม เกาะแก่งต่าง ๆ ก็ปรากฏรากฐานทางดนตรีที่แตกต่างกัน
อิทธิพลของศาสนาฮินดูสายชมพูทวีปมีความเข้มข้นอยู่สายเลือดพี่น้องบาหลี แม้ว่า ชนชาติบาหลีดั้งเดิมจะอพยพเป็นทอด ๆ มาจากพื้นที่อื่น ทว่า รากที่ลึกของฮินดูได้หยั่งลงในจิตใจชาวเกาะบาหลีทั้งมวล
ร่องรอยการเคลื่อนที่แห่งเชื้อชาติเก่าแก่ปรากฏผ่านรูปลักษณ์ของกระแสวัฒนธรรมที่หลากหลายของบาหลี โดยเฉพาะได้แสดงอยู่ในลวดลายของเครื่องดนตรีพื้นเมือง Gamelan Rindik และ Keroncong
“Gamelan” หรือ “แกเมแลน” เป็นเส้นทางดนตรีที่เคลื่อนมาจากชมพูทวีปผ่านการเผยแผ่ศาสนาฮินดูมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีอาณาจักรขอมและชวาเป็นผู้ดูดซับวัฒนธรรมเพลง “แกเมแลน”
“แกเมแลน” มีลักษณะคล้ายวงปี่พาทย์ของไทย ต่างกันตรงเครื่องดนตรีไทยนิยมใช้ไม้ในการสร้างเสียง แต่เครื่องดนตรีอินโดนีเซียใช้โลหะเป็นหลัก โดยมีฆ้องเป็นองค์ประกอบใหญ่ควบคู่ไปกับระนาดเหล็ก
ส่วน Rindik นั้น เป็นวัฒนธรรมหลักในการรำกริชและ “ระบำบารอง” ซึ่งใช้ในการต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองของชาวบาหลี โดย Rindik ประกอบด้วยกระบอกไม้ไผ่หลายขนาดบนรางที่คล้ายระนาดของไทย
โดย Rindik จะใช้ไม้ตีที่มีลักษณะเหมือนระนาดไม้นวม ซึ่งให้เสียงต่างกัน ในแต่ละลูกการบรรเลง Rindik โดยมากมักจะมีเครื่องเล่น 2 ชิ้นขึ้นไป ประสานด้วยขลุ่ย Suling และในบางครั้งก็มีกลอง Kendang
ขณะที่ Keroncong เป็นคำเรียกวงดนตรีที่มีเชื้อสายมาจากยุโรป คือ “โปรตุเกส” เจ้าอาณานิคมยุคแรก ๆ ของอินโดนีเซีย ประกอบด้วยเครื่องดนตรี 5 ชิ้น คือ Flute, Violin, Guitar, Cello Bass และนักร้องนำ
นอกจาก โปรตุเกส Keroncong ยังไหลมาจากเผ่าพันธุ์อื่น ๆ ที่เข้ามาผสมผสานในกระแสวัฒนธรรมบาหลี ไล่เรียงกันมาตามยุคตามสมัย โดยในปัจจุบันยังมีคนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับ Keroncong
ขณะเดียวกัน แม้ว่ากลิ่นอายของ Gamelan Rindik และ Keroncong จะโอบล้อมแผ่นดินอินโดนีเซีย และโดยเฉพาะอย่างยิ่งเกาะบาหลี ทว่า สายธารของพราหมณ์-ฮินดู ยังคงไหลเชี่ยวอยู่ในใจคนบาหลี
ดนตรีสายอินเดียดูจะส่งอิทธิพลเป็นอย่างมากในกระแสวัฒนธรรมของบาหลี อันเนื่องมาจากความเข้มแข็งของศาสนาฮินดูสายชมพูทวีป ซึ่งปรากฏให้เห็นผ่านเครื่องแต่งกายการรำกริช-ระบำบารอง
อีกทั้งท่วงท่าการแสดงยังเป็นการดูดซับมาจากอารยธรรมอาณาจักรขอมและชวาที่รับวัฒนธรรมฮินดูเข้ามาอย่างเต็มที่ ซึ่งกลิ่นอายโชยมาถึงพรมแดนศิลปะหนังตะลุง มโนราห์ และลิเก ผ่านทางศรีวิชัย
อีกด้านหนึ่ง บาหลีก็รับกระแสดนตรีชาวเกาะฮาวาย ผ่านรูปลักษณ์ Hawaiian Music ผสมผสานเข้ากับแนวดนตรี Reggae และเมื่อมารวมกับเพลงพื้นเมืองของชวา-บาหลี ก็เกิดเป็นแนวดนตรี Jawaiian
อย่างไรก็ตาม การปะทะกันครั้งใหญ่ระหว่างแนวดนตรีตะวันตก ยังส่งอิทธิพลและหยั่งรากลึกได้น้อยกว่าการโคจรมาเจอกันของบทเพลงตะวันออกคือเพลงอินเดียกับดนตรีแบบบาหลีขนานแท้และดั้งเดิม
