เมื่อสื่อเป็นแค่เครื่องมือของ “นักสร้างเรื่อง”

คุณผู้อ่านเคยได้ยินสำนวน send in the clowns กันไหมคะ เป็นสำนวนที่ใช้เวลาที่สถานกาณ์รอบด้านเริ่มจะย่ำแย่ เปรียบเสมือนพระนางเริ่มจะเล่นไม่ออก ก็ต้องส่งตัวตลกออกมาช่วยเบี่ยงเบนความสนใจ และในชีวิตจริงเรามักได้เห็นเวลาที่สถานการณ์ในบ้านเมืองมันมีอะไรไม่ชอบมาพากล หรือผู้คนชักเริ่มรู้สึกว่ามีความผิดปกติกำลังจะเกิดขึ้น เมื่อนั้นจะมีการส่งตัวตลก หรือที่เรียกว่า send in the clowns เข้ามาหันเหความสนใจ

สัปดาห์ที่แล้ว ถ้าติดตามข่าวสารกันเป็นประจำ หลายท่านคงได้สนุกกับการส่งตัวตลกออกมาทำการแสดงแถวสน.ทองหล่อ โดยมีนักสื่อสารมวลชนทำข่าวกันอย่างสนุก ในขณะที่เรื่องราวซึ่งเป็นเรื่องหลักที่ผู้คนกำลังให้ความสนใจนั้นได้ถูกเบี่ยงประเด็นไปเป็นที่เรียบร้อย

ต้องบอกว่าตัวตลก นอกจากจะทำงานได้ผลเต็มร้อยแล้ว ความไม่แข็งแรงของแวดวงสื่อสารมวลชนในปัจจุบันที่ให้ค่ากับ Engagement มากกว่าจะติดตามสถานการณ์หลัก ทำให้พลังและความน่าเชื่อถือของ “ข่าว” ที่อยู่ในแพลตฟอร์มที่เรียกว่า Mainstream หรือสื่อกระแสหลักนั้นลดน้อยลง

วิธีการแบบ send in the clowns นั้นเป็นเรื่องที่ทำกันอยู่บ่อย ๆ เป็นการเบี่ยงเบนความสนใจของผู้คนจากหัวเรื่องหลักไปสนใจเรื่องที่เป็นสีสัน และท้ายที่สุดก็ลืมไปว่าเรื่องหลักที่เกิดขึ้นนั้นกำลังดำเนินการไปในทิศทางใด บางครั้ง send in the clowns ก็มาในรูปแบบของข่าวลือ เฟกนิวส์ เพื่อทำให้ผู้คนเกิดความไขว้เขว และตั้งข้อสงสัยจากเรื่องจริงว่าเป็นลวง และคิดว่าเรื่องลวงเป็นความจริง

สถานการณ์แบบนี้น่าจะมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะใกล้ที่จะมีการเลือกตั้งใหญ่ในปีหน้า ช่วงเวลานี้ คือ เวลาดำเนินการในการสร้างความเชื่อ ซึ่งในยุคนี้มีเครื่องมือในการเลือกสร้างความเชื่อหลายแพลตฟอร์ม ไม่ว่าจะเป็นโซเชียลมีเดีย สื่อสารมวลชนในสื่อกระแสหลัก หรือแม้แต่การใช้ Influencer เพื่อสร้าง Engagement ให้ตนเอง ซึ่งที่ผ่านมาก็มีออกมาให้เห็นหลายรายแล้ว

แต่ก็ใช่ว่าวิธีการดังกล่าวจะทำให้ทุกคนเชื่อได้หมด เพราะในสังคมที่หลากหลายและใจคนเรายากเกินหยั่งถึงนั้น ยังคงมีคนรู้ทันและจับทางแนวของพวก “นักสร้างเรื่อง” ได้ไม่น้อย เพราะไม่ว่า “นักสร้างเรื่อง” จะส่งตัวตลกแบบไหนออกมา พวกเขาก็ยังคงสนใจเรื่องหลักไม่สามารถเบี่ยงเบนประเด็นได้ หรือ “นักสร้างเรื่อง” จะพยายามใช้ Influencer มาช่วยให้เกิดการมีส่วนร่วมและติดอกติดใจ (engagement) กับลูกค้าของตนเอง หากคนที่รู้ทันก็จะทักขึ้นมาทันทีว่า “มาเวลาเฉพาะมีโปรโมต”

ทุกวันนี้สังคมปล่อยให้ “นักสร้างเรื่อง” ทำในสิ่งที่ฝืนธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นความนิยมปลอม ๆ ผ่านตัวเลขของโซเชียลมีเดีย ข่าวสารปลอม ๆ ผ่านนักสื่อสารมวลชน ที่ยังไม่รู้ว่าการเขียนข่าวต้องทำเช่นไร ไปจนถึงการสร้างสถานการณ์ปลอม ๆ เพื่อทำให้ผู้คนหันไปให้ความสนใจกับเรื่องไม่เป็นเรื่อง

เมื่อสังคมอยู่ในวงโคจรแบบนี้ เห็นทีต้องรู้ทัน “นักสร้างเรื่อง” ด้วยการมองทุกเหตุการณ์ด้วยสติ หรือ บางเรื่องถ้าไม่ได้เกี่ยวข้องกับชีวิตเราก็คงต้องปล่อยผ่าน เหมือนกับที่นักเขียนท่านหนึ่งเคยเขียนเอาไว้ว่า “ในทุก ๆ สถานการณ์ของชีวิตนั้น คุณมีทางเลือกอยู่สามทาง คือ 1.ลงมือเปลี่ยนแปลง 2.ยอมรับและอยู่ร่วมกับสิ่งที่เป็น 3.หากรับไม่ได้ก็เดินหนีไปเสีย ลองดูนะคะว่าคุณจะเลือกวิธีไหน

แล้วพบกันใหม่สัปดาห์หน้าค่ะ