การมีอินเทอร์เน็ตใช้ การมีโลกออนไลน์ และการมีโซเชียลมีเดีย ทำให้การส่งต่อข้อมูลต่าง ๆ เป็นไปอย่างง่ายดายและรวดเร็ว เพียงเสี้ยววินาที คนคนหนึ่งสามารถกดแชร์ข่าวปลอมหรือข้อความน่าสงสัยที่ยังไม่มีการตรวจสอบว่าจริงเท็จประการใด ไปสู่ผู้คนที่พวกเขารู้จักได้นับสิบนับร้อยคน และถ้าในจำนวนสิบหรือร้อยคนนั้นมีใครสักคนที่เชื่อข้อมูลนั้น ก็จะเกิดการแชร์ต่อไปยังผู้คนที่พวกเขารู้จักอีกเป็นสิบเป็นร้อยคนเช่นกัน ส่งต่อไปเรื่อย ๆ จนข่าวปลอมแพร่กระจายไปทั่วโลกออนไลน์
อย่างไรก็ดี ทุกวันนี้ข้อความน่าสงสัยหรือข่าวหลอกลวงที่แพร่กระจายไปทั่วโลกออนไลน์นั้น มันก็เริ่มมีความซับซ้อนที่จะตรวจสอบมากขึ้นเรื่อย ๆ บางเรื่องมันมีความกำกวมหรือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนอยู่มาก จนยากที่จะระบุได้ว่าข้อความไหนจริงหรือข้อความไหนหลอกลวง หรือบางข้อความเรารู้ดีว่าเชื่อถือไม่ได้ แต่ปัญหามันอยู่ที่ยากที่จะอธิบายให้ลุง ๆ ป้า ๆ ในไลน์กลุ่มญาติฟัง ใช่ว่าพวกเขาจะเชื่อ ใช่ว่าพวกเขาจะฟัง ครั้นจะปล่อยให้แชร์กันต่อไปแบบนี้เรื่อย ๆ หรืองมงายเชื่ออะไรแบบนั้นก็คงไม่ดีแน่ ดังนั้น คงจะดีกว่า ถ้าเรามีตัวช่วยคอยตรวจสอบข้อความน่าสงสัยนี้แทนเรา
“แม่รู้ดี” chatbot อัจฉริยะที่รู้ดีสมชื่อ
หลาย ๆ คนอาจจะไม่เคยรู้มาก่อนว่าจริง ๆ แล้ว chatbot ที่เป็นตัวช่วยในการตรวจสอบข้อเท็จจริงหรือความน่าเชื่อถือของข้อมูลต่าง ๆ มีใช้มาสักพักแล้ว chatbot นี้มีชื่อว่า “แม่รู้ดี” เป็น chatbot อัจฉริยะในแอปพลิเคชันไลน์ ที่ช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถระบุข้อความที่ไม่ปลอดภัยแบบเรียลไทม์ แล้วให้ “แม่รู้ดี” ช่วยเช็กข้อมูลให้ก่อนที่จะเชื่อ เชื่อทั้งที่ยังไม่ตรวจสอบ เชื่อแบบที่ถูกหลอกให้เชื่อ นอกจากนี้เบอร์โทรแปลก ๆ ที่ชอบโทรหาเราในยุคที่แก๊งคอลเซ็นเตอร์ระบาดรุนแรง “แม่รู้ดี” ก็ตรวจสอบให้ได้ เพราะ “แม่รู้ดี” สร้างขึ้นโดยบริษัทเดียวกับ Whoscall!
“แม่รู้ดี” เป็นการนำเอาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้งานในรูปแบบ Fact-Checking AI เพื่อเช็กข้อความต่าง ๆ ที่เราส่งไปถามในแชตโดยเทียบกับฐานข้อมูลที่มีอยู่ ข้อมูลไหนที่มีอยู่ในฐานข้อมูลแล้ว ระบบจะแจ้งให้รู้ได้แทบจะทันทีว่าข้อความไหนน่าสงสัย มีอะไรที่เป็นข้อเท็จจริงบ้าง รวมถึงการนำเสนอเนื้อหาที่ใกล้เคียงกันให้เราได้อ่านเพิ่มเติม
ส่วนเรื่องความน่าเชื่อถือนั้น บอกเลยว่าเชื่อถือได้ เพราะอาศัยฐานข้อมูลจากพันธมิตรทั้ง 5 องค์กรชั้นนำของไทยที่มีความน่าเชื่อถือในการตรวจสอบข้อเท็จจริง ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย, Thai D.I. Machine, COFACT ประเทศไทย และสปริงนิวส์ สำหรับตรวจสอบ
“แม่รู้ดี” พัฒนาโดย “เอกชน”
แม้ว่าที่ผ่านมาบ้านเราจะมีแก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชนทุกหย่อมหญ้า แต่เราเองกลับรู้สึกว่าภาครัฐไม่ได้เคลื่อนไหวหรือทำอะไรเพื่อปกป้องประชาชนมากเท่าที่ควร ดังนั้น ก็คงเป็นหน้าที่ของประชาชนอย่างเรา ๆ ที่จะต้องปกป้องตนเอง และปกป้องกันเอง อย่างที่เรามักจะเห็นคนที่ไม่รู้จักนำเรื่องราวอุทาหรณ์มาบอกเล่าเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น เพื่อไม่ให้คนอื่นต้องตกเป็นเหยื่อเหมือนที่ตัวเองโดน เราเห็นอะไรแบบนี้กันเป็นประจำ
อย่าง “แม่รู้ดี” ก็พัฒนาโดยเอกชน เดิมถูกพัฒนาขึ้นจากวิศวกรชาวไต้หวัน Carol Hsu ที่ใช้งานในชื่อว่า Auntie Meiyu มาตั้งแต่ปี 2561 ในรูปแบบ LINE Chatbot มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเพื่อนและครอบครัวให้สามารถแยกแยะข่าวที่น่าสงสัยหรือข่าวลือต่าง ๆ ที่มักจะได้รับจากการส่งต่อผ่านแอปพลิเคชันรับส่งข้อความ หลังจากนั้นก็ได้รับการตอบรับที่ดีมาก ทำให้ไม่นานบริการนี้จึงถูกนำมาใช้กับสาธารณะ ปัจจุบัน “แม่รู้ดี” มีผู้ใช้มากกว่า 300,000 ราย
จากปรากฎการณ์ที่ผู้คนหันมาใช้บริการจำนวนมากขึ้น จึงจำเป็นต้องเพิ่มโครงสร้างพื้นฐานและการสนับสนุนด้วยเช่นกัน “แม่รู้ดี” จึงจับมือกับพันธมิตรที่น่าเชื่อถืออย่าง Gogolook ผู้พัฒนาแอปพลิเคชันระบุตัวตนสายเรียกเข้า “Whoscall” ในปี 2563 ภายใต้เป้าหมายร่วมกันในการมอบความปลอดภัยและความไว้วางใจให้กับผู้ใช้บริการ จึงได้พัฒนาบริการของ “แม่รู้ดี” ให้สามารถปกป้องประชาชนผู้ใช้งานได้อย่างสมบูรณ์มากขึ้น การพัฒนา “แม่รู้ดี” จึงมีจุดประสงค์เพื่อช่วยเตือนข้อความน่าสงสัยและแจ้งให้ผู้ใช้งานทราบถึงการหลอกลวงที่อาจเกิดขึ้นแบบเรียลไทม์
ปัจจุบัน “แม่รู้ดี” เปรียบเทียบข้อมูลจากแหล่งฐานข้อมูลต่าง ๆ อาทิ ข้อมูลหมายเลขโทรศัพท์จาก Gogolook กรมสอบสวนอาชญากรรม เว็บไซต์ตรวจสอบข้อมูลรั่วไหลที่น่าชื่อถืออย่าง Have I been pwned? แพลตฟอร์มตรวจสอบข้อมูลเช่น ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม Anti-Fake News Center Thailand, COFACT ประเทศไทย, Thai D.I. Machine, สำนักงานข่าวสปริงนิวส์ (Spring News) และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
ฟังก์ชันการใช้งาน Chatbot “แม่รู้ดี” มีดังนี้
- เปรียบเทียบข้อมูล เพียงแค่แชร์ข่าวหรือข้อมูลที่อยู่บนโซเชียลมีเดีย หรือแอปพลิเคชันรับส่งข้อความ “แม่รู้ดี” จะนำไปเปรียบเทียบกับแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ทันที โดยมีแหล่งข้อมูลจากศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม Anti-Fake News Center Thailand, COFACT ประเทศไทย, Thai D.I. Machine, สำนักงานข่าวสปริงนิวส์ (Spring News) และ FDA-สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- เช็กเบอร์โทรศัพท์ ถามได้ทุกเลขหมายโทรศัพท์ “แม่รู้ดี” จะเช็กจากฐานข้อมูลที่ถูกบันทึกไว้ใน Whoscall ที่มีจำนวนกว่า 1,600 ล้านเลขหมาย เพื่อให้เราปลอดภัยจากการถูกหลอกลวงและเบอร์ที่น่าสงสัยเหล่านั้น!
- ตรวจสอบข้อมูลรั่วไหล โอกาสที่ข้อมูลส่วนตัวจะถูกขโมยมีมากขึ้นบนโลกออนไลน์ และข้อมูลของคุณอาจรั่วไหลอยู่เช่นกัน เช็กอีเมลของคุณกับเว็บไซต์ตรวจสอบข้อมูลรั่วไหลที่น่าเชื่อถืออย่าง Have I been pwned? คุณจะทราบในทันทีหากข้อมูลของคุณถูกโจรกรรม เพื่อแก้ปัญหาและจัดการเปลี่ยนข้อมูลการเข้ารหัสใหม่ได้ทันที
แอด “แม่รู้ดี” เป็นเพื่อนได้ในไลน์
ในยุคที่คนไทยใช้บริการแอปฯ ไลน์มากกว่า 50 ล้านคน ซึ่งมากกว่า 2 ใน 3 ของจำนวนประชากรไทยทั้งหมด เนื่องจากชีวิตประจำวันของคนไทยจะใช้ประโยชน์จากไลน์ค่อนข้างครอบคลุมกับทุก ๆ ช่วงเวลาในชีวิต ทั้งในการติดต่อสื่อสารส่วนตัว คุยงาน ชอปปิ้ง ดูดวง เข้าด้อมแฟนคลับศิลปิน เล่นเกม ดู Voom อ่านข่าว ไลน์จึงถือเป็นตัวกลางที่เชื่อมต่อผู้คนมากมายผ่านฟีเจอร์ต่าง ๆ คนไทยส่วนใหญ่คุ้นเคยกับการใช้งานไลน์ดีอยู่แล้วนั่นเอง
โดยวิธีการใช้งาน Line chatbot “แม่รู้ดี” นั้นก็ไม่ยากอะไรเลย เริ่มแรกเลยเพียงแค่เปิดแอปฯ ไลน์ขึ้นมา เข้าไปที่เมนูเพิ่มเพื่อน จากนั้นกดหาเพื่อนจาก ID ที่ชื่อว่า @maeroodee แอดเพื่อนให้เรียบร้อยแล้วกดเข้าสู่หน้าแชต เราจะพบกับเมนูต่าง ๆ ถ้ายังเริ่มต้นใช้งานไม่ถูก ก็เลือกกดปุ่ม “วิธีการใช้” ระบบจะส่งแชตมาให้เราเลือกศึกษาวิธีการใช้งาน โดยจะมีการแยกเป็นวิธีแชตแบบส่วนตัวและวิธีเชิญเข้ากลุ่มแชต ซึ่งจุดนี้นี่เองที่น่าสนใจ เพราะเราสามารถดึง “แม่รู้ดี” เข้าไปคอยตรวจสอบในแชตกลุ่มที่เราคุยกับคนที่ทำงาน คนในครอบครัว หรือแก๊งเพื่อนได้ด้วย ทำได้หลังจากกดเพิ่ม “แม่รู้ดี” เป็นเพื่อนแล้ว ก็กดค้นหา “แม่รู้ดี” เพื่อเชิญเข้ากลุ่มเหมือนกับเชิญเพื่อนคนอื่นได้เลย
สำหรับการใช้งานแบบส่วนตัว เราสามารถสอบถามหรือตรวจสอบข้อมูลต่าง ๆ ในหน้าแชตได้เลยทันที พิมพ์ข้อความต่าง ๆ ที่ต้องการตรวจสอบหรือค้นหาข้อมูลเหมือนการพิมพ์แชตทั่วไปค้นหาได้ทั้งข้อความที่น่าสงสัย ข่าว เบอร์โทรศัพท์ และอีเมล แค่ไปคัดลอกแล้วพิมพ์ส่งไป การตรวจสอบข่าว หากระบบมีข้อมูลแน่ ๆ จากแหล่งข้อมูลพันธมิตรอยู่แล้วก็จะขึ้นมาโดยทันทีว่าเป็นข้อมูลเท็จ เป็นข่าวปลอม มีเนื้อหาที่หลอกลวง หรืออาจแสดงผลในรูปของความคล้ายคลึงกันของบทความโดยนับเป็นเปอร์เซ็นต์ ถ้าเปอร์เซ็นต์สูงก็แปลว่าคำถามกับคำตอบใกล้เคียงกัน แต่ถ้าเปอร์เซ็นต์ต่ำก็อาจต้องกดเข้าไปอ่านรายละเอียดอีกทีว่าได้คำตอบที่ต้องการหรือไม่
การเช็กเบอร์แปลก เราก็สามารถพิมพ์เบอร์ที่ต้องการตรวจสอบส่งไปได้เลย ระบบจะเช็กให้ว่าเป็นเบอร์น่าสงสัยหรือไม่ ส่วนการเช็กอีเมล แม่รู้ดีสามารถเช็กบัญชีอีเมลจาก Have I Been Pwned? ได้ว่าอีเมลดังกล่าวเคยมีข้อมูลหลุดหรือเคยโดนคุกคามจากผู้ไม่หวังดีหรือไม่ ถ้าไม่เคย ระบบจะขึ้นแถบสีเขียวแจ้งข่าวดีว่าไม่พบการคุกคาม แต่ถ้าเคย ระบบจะขึ้นแถบสีแดง แจ้งว่าพบการคุกคาม พร้อมทั้งแนะนำวิธีการรักษาความปลอดภัยให้ดีกว่าเดิม
เมื่อเราทุกคนล้วนแล้วแต่ต้องปกป้องตัวเองจากข่าวปลอม แก๊งคอลเซ็นเตอร์ และภัยคุกคามทางออนไลน์จ่าง ๆ เหล่านี้ด้วยตนเอง การมี chatbot แม่รู้ดี เป็นเครื่องมือช่วยตรวจสอบในเบื้องต้นถือเป็นวิธีการที่น่าสนใจมาก อย่างน้อยที่สุด ก็คือการที่ “แม่รู้ดี” สามารถเด้งแจ้งเตือนในไลน์กลุ่มครอบครัวได้เลยว่าข่าวที่บรรดาลุงป้าน้าอาพยายามส่งมาแจ้งคนในกลุ่มเป็นข่าวปลอมหรือข่าวจริง เพราะปกติพวกเขาพร้อมที่จะเชื่อข่าวทุกข่าวที่มีการแชร์กันเกลื่อนโดยไม่กรองก่อนว่าเป็นข่าวจริงหรือข่าวปลอมอยู่แล้ว “แม่รู้ดี” จะบอกพวกเขาเองว่าข่าวนี้เชื่อไม่ได้ แถมยังมั่นใจได้อีกอย่างว่า “แม่รู้ดี” ไม่มีการเก็บข้อมูลส่วนตัวของเราไปแต่อย่างใด
ข้อมูลบางส่วนจาก แม่รู้ดี
