“มนุษย์ถูกทำลายได้แต่พ่ายแพ้ไม่ได้”

สวัสดีวันจันทร์ที่หลายท่านยังคง WFH และต้องจำกัดพื้นที่ตนเองให้อยู่ในขอบเขตแห่งความปลอดภัย และเชื่อว่าหลายคนเริ่มจะเบื่อที่จะรับรู้ข่าวสาร หากแต่มองหาข้อมูลว่าสถานการณ์จะดีขึ้นเมื่อไรมากกว่า วันนี้เลยขออนุญาตเอาวรรคทองของ “เออร์เนส แฮมมิ่งเวย์” เจ้าของงานเขียนที่สร้างให้ชาวประมงชราผู้อหังการ กลายเป็นสัญลักษณ์ของความกล้าแกร่งในฐานะมนุษย์ที่ยังมีลมหายใจผ่านวรรณกรรมรางวัลโนเบล สาขาวรรณกรรมที่ชื่อว่า “The Old Man and The Sea” (เฒ่าทะเล)

ประโยคที่เป็นหัวเรื่องวันนี้มาจากคำพูดของ “ซานติอาโก้” เฒ่าทะเลที่กล่าวเอาไว้ใน The Old Man and The Sea ว่า “A man can be destroyed but not defeated” (หน้า 93 ในเวอร์ชันภาษาอังกฤษ) “มนุษย์ถูกทำลายได้แต่พ่ายแพ้ไม่ได้” เป็นคำพูดที่ชายชราชาวประมงผู้ที่ท้าทายตัวเองจากสังขาร ความอับโชค ความไม่สมบูรณ์พร้อมในโอกาส ด้วยการออกทะเลลึกเพื่อพิสูจน์ว่า เขาไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อพ่ายแพ้

84 วันของซานติอาโก้ ที่จับปลาไม่ได้เลย เรือประมงลำน้อยออกไกลจากฝั่งไปเรื่อย ๆ จนการเดิมพันของชายชราสัมฤทธิ์ผล แต่เรื่องราวของซานติอาโก้ ต่อจากนั้นคือสิ่งที่คุณผู้อ่านคงต้องไปหาติดตามอ่านกันเอาเอง เพราะถ้าจะเล่าให้จบ ดูท่าว่า แฮมมิ่งเวย์ คงไม่ค่อยจะชอบใจแน่ ๆ แต่รับรองว่าเรื่องราวของชายชราที่ชื่อ ซานติอาโก้ น่าจะทำให้คนที่กำลังรู้สึกว่าสิ้นหวัง หรือเบื่อหน่ายกับสภาพของตนเองได้ลุกขึ้นมาสำรวจกันว่า “คุณกำลังทำให้ตนเองพ่ายแพ้ด้วยมือคุณเองหรือเปล่า”

ผลงานของ แฮมมิ่งเวย์ ในเรื่องนี้เป็นเรื่องที่ถูกนำเอาไปตีความมากมาย ทั้งในเชิงสัญลักษณ์ ในเชิงของปรัชญาชีวิต หรือแม้กระทั่งในเชิงของการทำธุรกิจ และการลงทุน แต่สำหรับ แฮมมิ่งเวย์แล้ว เขาเคยกล่าวว่า “ไม่มีสัญลักษณ์ในเรื่องนี้” ดังนั้นผู้เขียนจึงมองว่ามุมมองของแต่ละคนหลังจากได้อ่าน “เฒ่าทะเล” น่าจะเกิดขึ้นจากประสบการณ์ชีวิตของแต่ละคนมากกว่า

แต่สิ่งหนึ่งที่เรียกว่าชัดเจน และกลายเป็น “ข้อความ” ผ่านหนังสือเล่มนี้คือ “ความไม่ยอมแพ้ของมนุษย์คนหนึ่ง ชัยชนะของเขาไม่ได้อยู่ที่ความสำเร็จ แต่เป็นการพาตัวเองผ่านสถานการณ์ที่ยากลำบาก ไร้ซึ่งโชค โอกาส และความสมบูรณ์พร้อมมาได้อย่างไร”

ถามว่าอ่านหนังสือเล่มนี้จะรู้สึกฮึกเหิม มีกำลังใจสู้กับสถานการณ์ของโลกและสังคมในทุกวันนี้หรือไม่ คำตอบคือ “ไม่” แต่ถ้าคุณอ่านจนจบ (ในที่นี้คือจบจริง ๆ ทุกตัวอักษร) คุณจะได้รับข้อความที่ส่งต่อจากตัวหนังสือ ให้เห็นว่า อายุไม่ใช่ข้อจำกัดถ้าคุณต้องการพิสูจน์ความสามารถของตนเอง คุณจะเกิดคำถามระหว่างทางของการอ่านว่า “ถ้าเป็นเรา เราจะทำอย่างตาเฒ่าซานติอาโก้หรือไม่ หรือจะหนีปัญหาและอยู่ในกรอบที่คิดไปเอง ว่าเป็นขอบเขตของความปลอดภัย

จนกระทั่งคุณอ่านไปถึงช่วงที่ ซานติอาโก้ ได้เจอกับเจ้าปลาใหญ่ เชื่อว่าหลายคนจะแทนที่ซานติอาโก้ ด้วยเงาของตนเองที่สามารถพิชิตชัยชนะได้ แต่หลังจากนั้น การรักษาชัยชนะให้รอดจากน้ำมือของคมเขี้ยวของฝูงฉลาม น่าจะเป็นช่วงที่คนอ่านหลายคนรู้สึกหงุดหงิดและอยากจะเปิดข้ามไปอ่านตอนจบเลย… ขอบอกว่าอย่าได้ทำเช่นนั้น จงอ่านต่อไป แล้วคุณจะได้เห็นว่าการต่อสู้ที่แท้จริงของ ซานติอาโก้ ไม่ใช่ชัยชนะเหนือปลาใหญ่ หากแต่เป็นการต่อสู้กับเหล่าฉลามร้าย และความรู้สึกภายในใจเมื่อคิดว่าตนเองต้องพ่ายแพ้ ซ้ำแล้วซ้ำอีก

ในช่วงเวลานี้แบบนี้ลองปิดช่องทางการสื่อสาร ไม่รับรู้ข่าวจากนักเล่าข่าวที่ทำให้เรารู้สึกหดหู่ได้ทุกวัน แล้วลองเปิดหนังสือ “เฒ่าทะเล” หนังสือเล่มบางเพียง 146 หน้าอ่านกันดูค่ะ ไม่ว่าคุณจะอยู่ในช่วงวัยไหน หรือสถานการณ์ของคุณจะดีหรือร้ายเพียงใด เรื่องราวของ ซานติอาโก้ ที่ว่า “มนุษย์ถูกทำลายได้แต่พ่ายแพ้ไม่ได้” จะทำให้คุณได้เห็นว่าเราต้องมีความหวัง แม้ว่ามันจะเลือนลางเต็มทีก็ตาม

แล้วพบกันใหม่สัปดาห์หน้าค่ะ