คำว่า “ล้มละลาย” คือสถานะฝันร้ายสำหรับคนที่เป็นเจ้าของกิจการ และคนที่อยู่ในสถานะลูกจ้าง แต่การเข้าสู่กระบวนการล้มละลายนั้น ยังมีทางออกให้บริษัทซึ่งมีหนี้สินล้นพ้นตัว หรือเป็นลูกหนี้ที่ไม่มีความสามารถในการชำระหนี้ แล้วผ่าทางตันด้วยการของยื่นฟื้นฟูกิจการ อันจะทำให้บริษัทและลูกจ้างในบริษัทได้ไปต่อ
โดยการเข้าสู่ “กระบวนการล้มละลาย” เป็นขั้นตอนระหว่างบริษัทกับศาลล้มละลาย ซึ่งอยู่ภายใต้บทพระราชบัญญัติล้มละลายปี 2483 แก้ไขเพิ่มเติมปี 2543 โดยที่ลูกหนี้ซึ่งมีหนี้สินล้นพ้นตัว จะต้องยื่นขอฟื้นฟูกิจการต่อศาลล้มละลายกลาง ซึ่งจะมีการพิจารณาสองทางคือ 1.ศาลไม่รับคำร้องขอ ซึ่งทางลูกหนี้สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาได้ และถ้ามีการพิจารณแล้วไม่เห็นชอบด้วยแผนจะมีคำสั่งให้ยกเลิกคำสั่งให้ฟื้นฟูกิจการ และ สั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด และ 2. ศาลรับคำร้องขอฟื้นฟูกิจการ
ถ้าเข้าสู่สถานะที่สอง คือศาลรับคำร้องขอฟื้นฟูกิจการ ทางลูกหนี้ก็จะได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 90/12 ของ พระราชบัญญัติล้มลละลาย ที่เจ้าหนี้ไม่สามารถทำการฟ้อง หรือ ร้องขอให้ศาลพิพากษา หรือ สั่งให้เลิกนิติบุคคลที่เป็นลูกหนี้ ถ้ามีการฟ้องร้องหรือร้องขอคดีดังกล่าวไว้ก่อนแล้วให้ศาลงดพิจารณาคดีนั้นไว้
หลังจากนั้น ลูกหนี้จะได้รับความคุ้มครองตาม มาตรา 90/12 แล้ว ศาลจะมีคำสั่งฟื้นฟูกิจการและตั้งผู้ทำแผน ซึ่งลูกหนี้ต้องส่งมอบทรัพย์สิน ดวงตรา และ เอกสารเกี่ยวกับทรัพย์สิน หนี้สิน และ กิจการของลูกหนี้แก่ผู้บริหารชั่วคราว หรือ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จากนั้นจะมีคำสั่งแต่งตั้งผู้บริหารแผน และเข้าสู่กระบวนการจัดการหนี้ และเพื่อทำให้ลูกหนี้กลับมาดำเนินกิจการได้อีกครั้ง
โดยการเข้าสู่แผนฟื้นฟูนั้น ลูกหนี้หรือนิติบุคคล (บริษัท) จะดำเนินกิจการต่อภายใต้แผนฟื้นฟู ซึ่งนั่นหมายถึงการตัดรายจ่ายให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เพื่อทำให้เกิดสภาพคล่องและทำให้บริษัทสามารถดำเนินธุรกิจตามแผนฟื้นฟูได้ ซึ่งนั่นหมายถึงภาวะเสี่ยงเป็นอย่างมากของลูกจ้างที่จะถูกเลิกจ้าง
หากลูกจ้างต้องตกอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้ จะต้องรับมืออย่างไร มาดูรายละเอียดกัน
ลูกจ้างแบบสัญญาจ้าง พนักงานที่ยังไม่ผ่านทดลองงาน และพนักงานวัยใกล้เกษียณคือกลุ่มแรกที่จะถูกพิจารณาเลิกจ้าง
ทำไมพนักงานสามกลุ่มนี้ถึงจะถูกเลิกจ้างเป็นกลุ่มแรก คำตอบที่อธิบายได้ง่ายที่สุดคือ พนักงานสองกลุ่มแรกนั้น เมื่อบริษัทที่เข้าสู่แผนฟื้นฟู ทางบริษัทจ่ายเงินชดเชยตามกฎหมายแรงงานเป็นจำนวนไม่มากนัก เว้นแต่กลุ่มที่สามคือคนวัยใกล้เกษียณที่ต้องจ่ายชดเชยมากกว่าสองกลุ่มแรก แต่จำนวนคนวัยเกษียณมีไม่มากนัก ก็ยังเป็นการลดจำนวนพนักงานที่บริษัทไม่เจ็บตัวมากนัก
จำนวนเงินชดเชยให้กับลูกจ้างกรณีถูกเลิกจ้างตามกฎหมายแรงงาน
1. ลูกจ้างที่มีอายุงานครบ 120 วันแต่ไม่ครบ 1 ปีจ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 30 วัน
2. ลูกจ้างที่มีอายุงานครบ 1 ปีแต่ไม่ครบ 3 ปี จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 90 วัน
3. ลูกจ้างที่มีอายุงานครบ 3 ปีแต่ไม่ครบ 6 ปี จ่ายไม่น้องกว่าค่าจ้าง 180 วัน
4. ลูกจ้างที่มีอายุงานครบ 6 ปีแต่ไม่ครบ 10 ปีจ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 240 วัน
5. ลูกจ้างที่มีอายุงานครบ 10 ปีขึ้นไปจ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 300 วัน
ขณะเดียวกัน ลูกจ้างสามารถใช้สิทธิผู้ประกันตนกรณีถูกเลิกจ้าง โดยจะได้รับเงินทดแทนระหว่างการว่างงานปีละไม่เกิน 180 วัน ในอัตราร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ย ซึ่งคำนวณจากฐานเงินสมทบขั้นต่ำเดือนละ 1,650 บาท และฐานเงินสมทบสูงสุดไม่เกิน 15,000 บาท ตัวอย่างเช่น ผู้ประกันตนมีเงินเดือนเฉลี่ย 10,000 บาท จะได้รับเดือนละ 5,000 บาท
ลูกจ้างที่ได้อยู่ต่อกับบริษัทที่ต้องเข้าสู่แผนฟื้นฟูต้องเจอกับอะไรบ้าง
เมื่อบริษัทเข้าสู่แผนฟื้นฟู พนักงานที่ได้อยู่ต่อส่วนใหญ่จะเป็นคนที่มีประสิทธิภาพในการทำงานเป็นที่น่าพอใจ หากแต่สิ่งที่ลูกจ้างต้องเจออย่างแน่นอนคือผู้บริหารชุดใหม่ ที่มาพร้อมกับยาแรง เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ ขณะเดียวกัน สิทธิหรือสวัสดิการที่เคยได้บางตัวอาจกลายเป็นเรื่องฟุ่มเฟือย และจะต้องถูกตัดไป รวมไปถึงการลดค่าจ้าง มีการชะลอจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในในวันหยุด ซึ่งเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างแน่นอน หากแต่ลูกจ้างก็ยอมรับได้เพราะดีกว่าเดินออกไปหางานใหม่ เพราะบางคนมีอายุที่เลยวัยหางานใหม่ไปแล้ว
แผนฟื้นฟู จะต้องใช้เวลาในการฟื้นฟูนานเท่าไรถ้าไม่สำเร็จตามแผนจะเกิดอะไรขึ้น
ตามรายละเอียดของสำนักฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ กรมบังคับคดี www.led.go.th ระบุไว้ว่า “หากครบระยะเวลาการดำเนินตามแผน 5 ปี 6 ปี หรือ 7 ปี ตามที่มีการขอแก้ไขแผนขยายระยะเวลาออกไปแล้ว แต่การฟื้นฟูกิจการไม่เป็นผลสำเร็จตามแผน ศาลจะมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการ มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดและให้เจ้าหนี้มีสิทธิได้รับชำระหนี้ในการฟื้นฟูกิจการ และเจ้าหนี้ในหนี้อื่นที่เกิดขึ้นตั้งแต่ศาล มีคำสั่งฟื้นฟูกิจการ ยื่นคำขอรับชำระหนี้ภายใน 2 เดือนนับแต่โฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด
