สัปดาห์ที่ผ่านมา ระหว่างที่ข่าวในประเทศกำลังร้อนแรงด้วยเรื่องของวุฒิการศึกษาบ้าง เรื่องของชุดนักกีฬาไทยในโอลิมปิกบ้าง มีข่าวต่างประเทศอยู่ข่าวหนึ่งที่ผู้เขียนเห็นผ่าน ๆ ตาจากสื่อออนไลน์ เกี่ยวกับผู้นำของสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นข่าวเกี่ยวกับความเจ็บป่วยของท่านผู้นำ ที่เห็นเนื้อข่าวภาษาไทยแล้วต้องรีบตรวจสอบกับสำนักข่าวต่างประเทศ และสำนักข่าวประเทศต้นทางที่เป็นภาษาอังกฤษ
เมื่อตรวจสอบแล้วไม่มีสำนักข่าวต่างประเทศเจ้าไหนเล่นข่าว มีเพียงแอ็กเคานต์นักข่าวรายหนึ่งที่ระบุผ่านโซเชียลมีเดียว่า “ข่าวเรื่องอาการเจ็บป่วยในโซเชียลมีเดียของประเทศต้นทางนั้นมีการลือกันมา” แต่สำหรับสื่อออนไลน์ไทยที่วางตัวว่าเป็นแหล่วงรวมข่าว ได้นำเอาเนื้อหาดังกล่าวมาแปลและโพสต์ในหน้าเว็บ หน้าเฟซเป็นที่เรียบร้อย คนที่เห็นข่าวผ่านตาก็เริ่มวิพากษ์วิจารณ์ถึงสาเหตุกันเป็นที่เรียบร้อย ทั้งที่ยังไม่ได้เห็นข้อมูลความเป็นจริง
จนกระทั่งรุ่งขึ้นอีกวัน สำนักข่าวจากจีนได้เผยแพร่ภาพท่านผู้นำเข้าร่วมการประชุมด้วยสภาพร่างกายแข็งแรงดี แต่ก็ยังไม่วายมีคนคอมเมนต์ว่าเป็นภาพตัดต่อ เห็นแล้วทำให้นึกถึงข่าวเจ้าหญิงเคท ที่นอกจากจะต้องต่อสู้กับโรคร้ายแล้ว ยังต้องเจอกับข่าวลือชนิดที่ทำให้เรื่องจริงกลายเป็นลวงและเรื่องลวงกลายเป็นจริงได้
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ทำให้เห็นว่าในยุคที่ข้อมูลข่าวสารไหลบ่าท่วมเมืองนั้นกลับมีความจริงอยู่น้อยมาก บางข้อมูลเต็มไปด้วยทฤษฎีสมคบคิด บางข้อมูลเกิดขึ้นจากความพยายามใส่ข่าวลวงลงไปในสังคมออนไลน์ที่เปรียบเสมือนเชื้อเพลิงชั้นดีในการกระพือข่าว ขณะที่บางข่าวนำเสนอในลักษณะบิดเบือนจนทำให้เกิดความเข้าใจผิด แต่เชื่อหรือไม่ว่ามีคนพร้อมจะเชื่อข่าวลวง ข่าวบิดเบือน และข่าวลือเสมอ เพราะนี่คือยุคที่ “ผู้คนเลือกจะฟังความจริงอย่างที่พวกเขาต้องการ”
การสื่อสารที่รวดเร็ว และข้อมูลที่อัปเดตตลอดเวลา ทำให้หลายคนคิดว่าข้อมูลที่ตนมีคือข้อมูลที่ถูกต้องและรอบด้าน แต่ในความเป็นจริง โซเชียลมีเดียและสื่อออนไลน์กำลังสร้างห้องของเสียงสะท้อนให้คุณด้วยอัลกอริทึมที่ฉลาดขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อคุณสนใจเรื่องอะไร ระบบจะป้อนแต่ข้อมูลในลักษณะนั้นให้กับคุณและทำให้ไม่ได้รับข้อมูลหรือความเห็นต่างจากสิ่งที่รู้ สุดท้ายคุณจึงคุ้นเคยกับข้อมูลที่ถูกใจตนเอง และคิดว่าสิ่งที่ตนเองรู้นั้นถูกต้องที่สุด
แต่ในความเป็นจริงไม่ใช่เช่นนั้น ถึงแม้ว่าความจริงจะมีเพียงหนึ่งเดียว แต่ในความจริงมีมุมมองหลายด้าน และในความจริงที่คุณได้รู้นั้นเป็นเพียงมุมมองด้านเดียวที่อัลกอริทึมประมวลผล จากความรู้และประสบการณ์ที่คุณสนใจ ดังเช่นประสบการณ์ที่หลายคนเคยเจอผู้ใหญ่ในบ้านได้รับข้อมูลข่าวสารที่มีการบิดเบือนไปจากความเป็นจริง แม้ว่าคุณพยายามจะบอกว่าเรื่องดังกล่าวเป็นข่าวลวง แต่สุดท้ายพวกเขาจะไปหาข้อเท็จจริงที่ถูกใจพวกเขามายืนยันกับคุณ
การทำให้ผู้คนคุ้นเคยกับความจริงที่ถูกใจ นับวันจะยิ่งรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ และสนับสนุนให้ทฤษฎีสมคบคิดเติบโตขึ้นทุกวัน ท้ายที่สุดแล้วสังคมที่เต็มไปด้วยข่าวลือ ข่าวลวง และข่าวที่ทำให้เกิดความเข้าใจผิด จะกลายเป็นสังคมที่ไม่สามารถสื่อสารกันได้รู้เรื่องอีกต่อไป เพราะทุกคนอยากฟังความจริงที่ถูกใจตนเอง
ถึงเวลานี้คงยากที่จะเยียวยาแก้ไขอะไรได้ เพราะทุกคนต่างปล่อยให้ชีวิตถูกกำหนดทิศทางโดยกระแสของโซเชียลมีเดีย วิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้คุณรอดได้ คือใช้วิจารณญาณในการพิจารณาข่าวสารด้วยความรู้และประสบการณ์ที่คุณมี ตั้งคำถามกับสิ่งที่เกิดขึ้น และใช้ตรรกะกลั่นกรองว่าสิ่งที่ได้รับทราบมานั้นมีเหตุและผลเพียงใด จากนั้นรอให้ความจริงปรากฏ อย่ารีบตัดสินใคร อย่าด่วนตัดสินใจ มิเช่นนั้นคุณอาจเป็นคนที่ถูกปั่นหัวเสียเอง
แล้วพบกันสัปดาห์หน้าค่ะ
