คำว่า ไวรัล (Viral) คือการขยายความหมายของคำว่า Virus อันหมายถึง เชื้อไวรัส (อันทำให้เกิดโรคติดต่อ) กับคำที่เป็น Suffix (คำเสริมท้าย) อย่างคำว่า al อันมีรากศัพท์เดิมมาจากภาษาละติน ที่มีความหมายเพื่อขยายคำนามว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับ…เป็นการกระทำของ…หรือความชอบ… เมื่อรวมกันกลายเป็น Viral และถูกใช้ในโซเชียลมีเดีย จึงหมายถึง การกระทำที่ได้รับความนิยมและแพร่กระจายอย่างรวดเร็วเหมือนติดเชื้อไวรัส (ซึ่งโซเชียลมีเดีย มักจะหมายถึงคลิปสั้น ๆ ที่ถูกพูดถึงและส่งต่อกันอย่างรวดเร็ว)
ในยุคที่เราอยู่กับโซเชียลมีเดียมาตั้งแต่ยุคที่ My Space ได้รับความนิยมเหนือกว่า Facebook ในช่วงปี 2006 จนกระทั่ง Facebook แซงขึ้นมาและกลายเป็นโซเชียลมีเดียที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลก สิ่งที่เรียกว่า “ไวรัล” ได้ก่อตัวขึ้นเรื่อย ๆ มีคลิปที่คนเห็นและได้รับการกล่าวถึง จนกระทั่งเป็นกระแสไปทั่วโลกจำนวนไม่น้อย ยกตัวอย่างความนิยมในเพลง “กังนัมสไตล์” ของนักร้องเกาหลี “ไซ” ที่กลายเป็นเพลงฮิตไปทั่วโลก ด้วยไวรัลคลิปที่เหล่าคนดังพร้อมใจกันเต้นท่าเต้น “กังนัมสไตล์” ของไซ
ด้วยแนวทางดังกล่าว การสร้าง “ไวรัล” ให้เกิดขึ้นบนโลกโซเชียลมีเดียจึงกลายเป็นสูตรสำเร็จที่หลายคนทำตาม จนกลายเป็นที่มาของ ไวรัล มาร์เก็ตติ้ง ที่นักการตลาดทั้งหลายต่างเพียรพยายามในการสร้างไวรัลคลิปให้กับสินค้าที่ตนเองดูแลอยู่ให้กลายเป็นกระแส ซึ่งที่ผ่านมาก็มีทั้งเกิดและดับ หรือเกิดได้เพียงข้ามคืนแต่หายเงียบภายในข้ามวัน
ไม่เพียงแต่นักการตลาดจะใช้ไวรัลเป็นเครื่องมือ หากแต่คนใช้โซเชียลมีเดีย ไม่ว่าจะบนแพลตฟอร์มไหน ต่างก็หวังสร้างไวรัลให้ตนเอง เพราะเชื่อว่าถ้าคลิปที่ผลิตขึ้นได้รับความนิยม จนสื่อกระแสหลักนำเอาไปเผยแพร่บนแพลตฟอร์มอื่น ก็จะยิ่งช่วยสร้างกระแสหรือชื่อเสียงให้กับตนเอง จนทำให้ยุคนี้เรามีดาวเด่นมากมายบนโลกโซเชียล มีทั้งที่ได้แจ้งเกิดและไม่ได้แจ้งเกิด หรือดับอนาถเพราะคลิปที่พยายามจะไวรัลของตนเอง
ทุกวันนี้สื่อที่เป็นสื่อกระแสหลัก หรือแม้กระทั่งสื่อที่วางตนเองในโลกออนไลน์ แทบจะทำงานต่างไปจากสื่อในอดีต เพราะความที่เนตติเซน ไม่เฉพาะแค่ในเมืองไทยแต่แทบจะทั้งโลกต่างมีชีวิตคู่ขนานอยู่บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย และขยันผลิตคลิปเพื่อให้เกิดไวรัล การทำข่าวจากคลิปที่เกิดขึ้นในโลกโซเชียลจึงเกิดขึ้น และทำให้คนในยุคนี้ได้บริโภคเรื่องราว “แปลก ๆ” ชนิดที่เกิดแสลงจากวัยรุ่นว่า “อิหยังวะ” อยู่บ่อย ๆ
เหนืออื่นใด ไวรัลคลิป ทำให้เกิดเรื่องลวงเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งคลิปไวรัลจากมิจฉาชีพหรือธุรกิจผิดกฎหมายที่ชักชวนให้คนทำธุรกิจในลักษณะแชร์ลูกโซ่ แล้วโพสต์ภาพความสำเร็จคู่รถหรู บ้านราคาแพง หรือแม้แต่เอาเงินมากองเป็นจำนวนมาก และทำให้คนทั่วไปหลงเชื่อว่าจะได้ผลตอบแทนที่ดี
และด้วยความที่ คลิปไวรัล นั้นเกิดจากความพยายามที่จะให้เกิดการแพร่กระจาย เนื้อหาในคลิปส่วนใหญ่มักเต็มไปด้วยความรุนแรง ดราม่า การเสียดสีอย่างสุดโต่ง และเรื่องราวที่เกินจริง ยิ่งได้รับการป้อนข้อมูลชุดเดิม ๆ ซ้ำเข้าไปเป็นเวลานานก็ส่งผลต่อทัศนคติ จนคิดว่าเนื้อในคลิปนั้นเป็นเรื่องปกติ ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วไม่ใช่เรื่องปกติ
เอาเข้าจริงไวรัลคลิป ก็มีมุมที่ดีต่อการสร้างกระแสเพื่อให้เกิดแรงกระเพื่อมทางสังคม แต่ในมุมที่เสียนั้น ก็จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องแยกให้ออกและไม่ตกเป็นเครื่องมือของคนที่สร้างขึ้นมา
โลกมีแต่หมุนไปข้างหน้า และเรื่องราวรอบตัวเราในวันนี้ก็จะเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปเรื่อย ๆ เราไม่สามารถต้านทานความเปลี่ยนแปลงของโลกได้ แต่เราปรับตัวและทำให้เกิดความสมดุลในชีวิตได้ด้วยสิ่งที่เรียกว่า “ทางสายกลาง” การดำเนินชีวิตอยู่บนความพอดีไม่มากหรือน้อยเกินไปโดยใช้สติในการพิจารณา
บรรณาธิการอาวุโสท่านหนึ่งเคยบอกกับผู้เขียนเอาไว้ว่า “ในอาชีพนักข่าวนั้น เราอินไปกับทุกเรื่องไม่ได้ เพราะมิเช่นนั้น ข่าวชิ้นดังกล่าวจะเต็มไปด้วยอคติของเราเอง ขอให้มองด้วยสติ และนำเสนอด้วยใจที่เป็นกลาง”
แล้วพบกันใหม่สัปดาห์หน้าค่ะ
