หากคุณมีที่ดินตาบอด ถูกล้อมรอบด้วยที่ดินของผู้อื่น ไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะ คุณมีสิทธิขอเปิด “ทางจำเป็น” กับเจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่ได้ โดยต้องเลือกให้พอควรแก่ความจำเป็นของผู้มีสิทธิจะผ่านและต้องคำนึงถึงที่ดินที่ล้อมอยู่ให้เสียหายน้อยที่สุดที่จะเป็นได้ และถ้าจำเป็นต้องสร้างถนนเป็นทางผ่านก็สามารถทำได้
เจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่มีสิทธิได้รับค่าทดแทนอันเกิดแต่เหตุที่มีทางผ่านเป็นค่าเสียหาย เพราะสร้างถนนจากผู้มีสิทธิจะผ่านและจะกำหนดเป็นเงินรายปีด้วยก็ได้ ซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 นั้นสามารถสรุปให้เข้าใจโดยง่ายว่า
- ที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นล้มเอาไว้จนไม่มีทางออกสู่สาธารณะ สามารถทำทางผ่านที่ดินแปลงที่ล้อมอยู่ออกไปสู่ทางสาธารณะ
- การจะขอทางผ่านไปสู่สถานที่หรือทางอย่างอื่น นอกจากทางสาธารณะ ไม่สามารถทำได้ ตามกฎหมายจะใช้ทางผ่านออกไปสู่สาธารณะ โดยคำนึงถึงที่ดินที่ล้อมอยู่ให้มีความเสียหายน้อยที่สุด
- หากที่ดินตาบอดมีทางออกสู่ทางสาธารณะได้ แต่เส้นทางนั้นเป็นสระ บ่อ บึง คลอง ทะเล หรือทางชั้น สามารถขอทางจำเป็นเพื่อออกสู่ถนนสาธารณะได้
ทั้งนี้การได้มาซึ่งสิทธิใช้ทางจำเป็น ไม่จำเป็นต้องมีนิติกรรมหรือทำสัญญาระหว่างเจ้าของที่ดินที่ล้อมที่ดินตาบอดเอาไว้ เนื่องจากเป็นสิทธิที่เจ้าของที่ดินที่ไม่มีทางเข้าออกควรได้ตามกฎหมายที่ดินตาบอด แต่ทั้งนี้เจ้าของที่ดินตาบอดจะต้องมีค่าทดแทนให้กับเจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่ด้วยจากการที่เจ้าของที่ดินตาบอดจำเป็นต้องสร้างทางผ่านและก่อให้เกิดความเสียหายบนที่ดินของผู้อื่นโดยค่าทดแทนจะอยู่ที่การประเมินของเจ้าหน้าที่พนักงานหรือตามตกลงของเจ้าของที่ทั้ง 2 ซึ่งจะจ่ายเป็นเงินค่าเช่ารายเดือน รายปี หรือจะเป็นเงินก้อนก็ได้แล้วแต่ตกลง
ที่มา กลุ่มงานประชาสัมพันธ์ กองกลาง สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม
ฝากข่าวประชาสัมพันธ์ได้ที่ [email protected]
