เมื่อได้ยินคำว่า “เอเลี่ยน” เชื่อเลยว่าหลายคนจะนึกถึง สิ่งมีชีวิตต่างดาวร่างกายสูงใหญ่ หัวยาว ๆ ทรงกระบอก น่าเกลียดน่ากลัวดุร้ายต่อมนุษย์ แต่ไม่ใช่ นั่นคือสิ่งมีชีวิตที่โลดแล่นอยู่ในหนังไซ-ไฟ
เอเลี่ยนที่เราจะพูดถึงในบทความนี้คือ “เอเลี่ยนสปีชีส์” หรือ “สายพันธุ์ต่างถิ่น” ซึ่งหมายถึงสิ่งมีชีวิตชนิดพันธุ์ที่ไม่เคยปรากฏในพื่นที่หรือถิ่นชีวศาสตร์นั้น ๆ มาก่อน แต่เข้ามาหรือถูกนำเข้ามาโดยวิธีอื่น ๆ ซึ่งสามารถก่อให้เกิดผลเสียต่อระบบนิเวศน์นั้น ๆ ได้
อธิบายอย่างง่ายก็คือ การที่นำสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์หนึ่งไปอยู่ในระบบนิเวศน์ใหม่ที่มีสิ่งมีชีวิตท้องถิ่งอาศัยอยู่ และตัวผู้รุกรานนั้นทำหน้าที่เป็นผู้ล่า ส่งผลให้ตัวเจ้าถิ่นนั้นลดจำนวนลงจนเสียหายหนักสุดคือสูญพันธุ์ โดยที่สายพันธ์ผู้รุกรานนั้นก็ไม่มีผู้ล่าตามธรรมชาติทำให้ไม่มีการควบคุมประชากร ระบบนิเวศน์นั้นจึงพังเพราะเกิดความไม่สมดุลของห่วงโซ่อาหาร
การรุกรานของสายพันธุ์ต่างถิ่นมีปรากฏให้เห็นในหลายพื้นที่ ซึ่งการรุกรานส่วนใหญ่นั้นไม่ใช่จากใคร แต่มาจากน้ำมือมนุษย์ที่มักง่ายเป็นส่วนใหญ่ เช่น การนำเข้าปลาซัคเกอร์หรือปลาเทศบาลมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม และเมื่อถึงเวลาหนึ่งมีเหตุให้ไม่สามารถเลี้ยงต่อได้ จึงนำมันไปปล่อยสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
ความวุ่นวายจึงบังเกิด เมื่อมันเข้าสู่ระบบนิเวศน์ตามธรรมชาติ เกิดการรุกรานต่อปลาเจ้าถิ่น กินไข่ปลาอื่น จำนวนการเกิดของปลาชนิดอื่นลดลง แย่งอาหารปลาเจ้าถิ่น เพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วเพราะอึดถึกทนในสภาพน้ำได้ดี ไม่มีคู่แข่งหรือนักล่าตามธรรมชาติ
ผลกระทบที่มองว่าเกิดจากเรื่องเล็กน้อย แต่เมื่อปล่อยผ่านไปมันสามารถส่งผลเสียเป็นวงกว้างได้ในหลายเรื่อง โดยเฉพาะความสมดุลทางธรรมชาติ
แต่การแก้ปัญหาของไทยนั้นง่ายและไม่ซับซ้อน เพราะที่ไทยของเรานั้นนิยม “จับกิน” มันซะเลย ซึ่งสายพันธุ์เอเลี่ยนนั้นเป็นต้องสยบทุกทีไป เรื่องการสรรหาของกินน่ะคนไทยไม่แพ้อยู่แล้ว ขนาดหอยนางรมจากทะเลและยอดกระถินอยู่ในป่า คนยังเอามากินด้วยกันได้เลย แถมเข้ากันดีอีกต่างหาก
หอยเชอรี่
หอยเชอรี่ศัตรูของชาวนา ตัวกัดกินต้นข้าวสร้างความเสียหายถึงด้านเศรษฐกิจ ซึ่งมีข้อมูลว่ามีผู้นำเข้ามาช่วงปี พ.ศ.2525 จากการนำเข้ามาเลี้ยงเพื่อความสวยงามในตู้ปลา แต่หลังจากที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น ขึงนำไปปล่อยในธรรมชาติ จากนั้นมาก็ระบาดหนักขึ้นเพราะเป็นสัตว์รุกรานที่สร้างความเสียหายให้นาข้าว
ซึ่งภายหลังมีคนนำไปทดลองกินกับส้มตำ ปรากฏว่าอร่อยและเข้ากันดี จึงบอกต่อ ๆ กันมา ทำให้หอยเชอรี่นั้นถูกลดพิศสงลง ไม่ระบาดจนสร้างความเสียหายเหมือนช่วงแรก
การรุกรานของตั๊กแตนปาทังก้า
มีข้อมูลว่าตั๊กแตนปาทังก้าตระเวนสร้างความเสียหายให้กับเกษตรกรในหลาย ๆ ประเทศจนในประเทศไทยราวปี 2525 – 2530 ซึ่งอาหารหลักของพวกมันคือ ข้าวโพด และพืชตระกูลถั่ว เรียกได้ว่าฝูงตั๊กแตนบินผ่านที่ไหน ไร่นาจบเห่แน่นอน
แต่เมื่อครั้งบินมาไทย เกษตรกรไทยไม่หวั่น เตรียมตาข่ายดักจับกันให้วุ่น ซึ่งตั๊กแตนปาทังก้านั้นสามารถแปรรูปได้ด้วยการทอด เรียกได้ว่าประเทศไทยได้ของกินเล่นเพิ่มเข้ามาใหม่อีกหนึ่งชนิดเลยล่ะ ด้วยการทอดกรอบ ๆ ฉีดซอสถั่วเหลืองด้วยฟ๊อกกี้(เหยาะมันไม่ถึงใจ) โรยพริกไทยบาง ๆ กินกันเป็นล่ำเป็นสัน กินจริงจังจนต้องนำเข้า
การแพร่พันธุ์ของผักตบชวา
เดิมทีนั้นผักตบชวาเป็นพืชที่พบเห็นได้ในทวีปอเมริกาใต้ ถูกนำเข้ามาปลูกในวังสระปทุม เมื่อปี พ.ศ.2444 แต่จากการเกิดน้ำท่วมจึงทำให้หลุดออกมาข้างนอก และจากการเป็นพืชที่ขยายพันธ์ุรวดเร็ว จึงแพร่กระจายอย่างรวดเร็วจนกลายเป็นวัชพืชน้ำที่ส่งผลเสีย ทั้งด้านการชลประทานที่ผักตบเกิดขึ้นหนาแน่นลดการไหลของน้ำ การคมนาคมทางน้ำ ถิ่นที่อยู่อศัยของปลาถูกเบียดเบียนเนื่องจากความหนาแน่นของผักตบชวา
จนสุดท้ายต้อง กิน โดยนำดอกของผักตบไปลวกแล้วจิ้มกินกับน้ำพริก นอกจากนั้นยังใช้ส่วนอื่น ๆ ของผักตบไปแปรรูป เช่น ปุ๋ย หรือนำไปเพาะเห็ดสร้างรายได้เพิ่ม
ปลานักดูดหน้าตาชวนอี๋
เป็นเอเลี่ยนที่ยกเป็นตัวอย่างไปในตอนแรก อย่างที่รู้กันว่าถูกนำเข้ามาแลี้ยงไว้ในตู้ แต่มีหลายคนที่นำไปปล่อยในแหล่งน้ำธรรมชาติ และควานทนและอยู่ได้ในเกือบทุกสภาพน้ำ กินทุกอย่างไม่เลือกหน้า และไม่มีผู้ล่าในทางธรรมชาติ ส่งผลให้ปลาเศรษฐกิจในแหล่งน้ำลดจำนวนลง
จนสุดท้ายเมื่อเร็ว ๆ นี้มีการรณรงค์ส่งข่าวว่า เนื้อปลาซัคเกอร์นี้รสชาติไม่เลวถึงแม้รูปลักษณ์จะดูไม่น่ารับประทาน นำมาทำได้หลายเมนูอีกด้วย ทั้งยำไข่ปลาซัคเกอร์ ผัดฉ่าปลาซัคเกอร์ ทำให้ในหลายพื้นที่นิยมจับปลาชนิดนี้มากิน
การระบาดของปูสีฟ้า
เป็นสัตว์อีกชนิดหนึ่งที่แพร่พันธุ์ได้รวดเร็ว และในปัจจุบันได้มีการเฝ้าระวังจากหลาย ๆ ประเทศ นั่นก็คือปูสีฟ้า ที่ถิ่นฐานเดิมอยู่แถบตะวันออกของอเมริกา แต่น่าจะติดมากับเรือประมงและเข้าสู่เขตน้ำอุ่นขยายพันธุ์สู่ทะเลในอีกซีกโลกหนึ่ง โดยกำลังระบาดในประเทศสเปน เป็นปูที่ขยายพันธุ์ได้ไว ตะกละกินได้ทั้งหอย หมึก หรือปูด้วยกันเอง
สำหรับในประเทศไทย เหมือนรอคอยการมาเยือนของปูสีฟ้ากันอยู่พร้อมกับน้ำจิ้มซีฟู้ดรสเด็ด โดยเชื่อว่าปูสีฟ้าแม้จะเป็นสายพันธุ์ต่างถิ่น แต่เมื่อแก้ปัญหาด้วยการจับมากินผนวกกับการขยายพันธุ์ที่รวดเร็ว จะส่งผลให้ปูสีฟ้านั้นกระตุ้นเศรษฐกิจในประเทศนั้น ๆ ขึ้นมาได้
โดยเหล่านี้คือสัตว์และพืชพันธุ์ต่างถิ่นที่ขยายพันธุ์ในสภาพแวดล้อมธรรมชาติและส่งผลต่อสมดุลและสั่นคลอนห่วงโซ่อาหาร ซึ่งถึงแม้จะเห็นว่าทางออกที่ดีที่สุดคือการนำมาประกอบอาหาร แต่ก็ใช่ว่าปัญหาการรุกรานนั้นจะหมดสิ้นไป และนอกจากนี้ยังมีสิ่งมีชีวิตอีกมากมายที่ไม่สามารถนำมากินได้ และยังคงสร้างปัญหาต่อระบบนิเวศน์ต่อไป
