ฝึก “สมอง” ให้เลิกคิดลบ ทำได้!

ธรรมชาติของสมองคนเรามักมีแนวโน้มที่จะคิดแต่เรื่องลบ ๆ อยู่ตลอดเวลา ซึ่งนอกจากจะทำให้สุขภาพจิตแย่แล้ว ก็ยังส่งผลเสียต่อสุขภาพกายตามมาด้วย เมื่อทีมวิจัยจาก King’s College London พบว่าการครุ่นคิดแต่เรื่องลบ ๆ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็น “อัลไซเมอร์” ซึ่งเป็นโรคที่ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้

โดยการคิดลบซ้ำ ๆ (Repetitive Negative Thoughts) จนติดเป็นนิสัย จะไปลดทอนความสามารถของสมองทั้งด้านการคิด, ความเป็นเหตุเป็นผล และความทรงจำ หลังจากทีมวิจัยทดลองศึกษาเรื่องนี้ในกลุ่มผู้สูงวัยที่มีอายุ 55 ปีขึ้นไป เป็นเวลานานร่วม 2 ปี

นอกจากนี้ ยังพบด้วยว่าผู้ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม จะมีการสะสมปริมาณโปรตีนเทา (Tau) และอไมลอยด์ (Amyloid) ในสมองมากผิดปกติด้วย ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เป็นโรคอัลไซเมอร์ ขณะที่ผลการศึกษาในวารสาร American Academy of Neurology ก็พบว่าความคิดลบ ๆ ที่เกี่ยวกับการดูถูกเหยียดหยามผู้อื่น ทำให้เสี่ยงต่อการเป็นสมองเสื่อมได้มากขึ้น

แม้ว่าสมองของเราจะเอนเอียงไปกับการมองโลกในแง่ร้ายมากกว่า แต่หากรู้เท่าทันความคิดของตัวเอง ก็จะสามารถรับมือกับความคิดลบ ๆ ที่เกิดขึ้นได้ โดยนักประสาทวิทยาชื่อดัง Willie Nelson บอกว่า “ทันทีที่เราเปลี่ยนความคิดลบ ๆ ด้วยเรื่องบวก ๆ ก็จะเริ่มเห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับตัวเองในเชิงบวกตามมา”

ดังนั้น เมื่อใดก็ตามที่รู้สึกว่าความคิดลบ ๆ เริ่มแวบเข้ามาในหัว ให้พยายามคิดถึงเรื่องดี ๆ แทนที่เรื่องเหล่านั้นทันที และพยายามอยู่กับความคิดบวก ๆ ให้ได้อย่างน้อย 1 นาที หรือนานกว่านั้น

การทำแบบนี้บ่อย ๆ สมองจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง ด้วยการตอบสนองต่อประสบการณ์ใหม่ ๆ ที่เราป้อนเข้าไป และจัดระเบียบการเชื่อมโยงในสมองใหม่ให้เป็นไปอย่างที่เราต้องการ 

โดยกุญแจสำคัญที่จะทำให้สมองคิดบวก คือ การใส่ใจกับความคิดที่เกิดขึ้นในสมอง และพยายามคิดบวกให้ได้นานพอ เพื่อให้สมองเกิดความคุ้นเคย จากนั้นสมองจะเริ่มปรับเปลี่ยนความคิดใหม่ตามที่เราเป็นผู้กำหนด

ขณะที่การนั่งสมาธิเป็นประจำ ก็ช่วยให้เราห่างไกลจากความคิดในเชิงลบได้เช่นกัน เพราะสมองจดจ่ออยู่กับความสงบที่เกิดขึ้นภายในจิตใจ อีกทั้งยังช่วยชะลอการสูญเสียเซลล์สมองที่เป็นปัจจัยหนึ่งของภาวะสมองเสื่อมด้วย

นอกจากนี้ ยังมีอีกวิธีการหนึ่งที่แนะนำกัน  ซึ่งไม่ได้เปลี่ยนแค่เราเท่านั้น แต่ยังสามารถเปลี่ยนคนรอบข้างให้คิดบวกได้ด้วย เพียงแค่ลองไม่บ่นหรือก่นด่าในเรื่องใด ๆ ให้ได้ตลอดรอดฝั่งทั้งสัปดาห์ จากนั้นให้ลองสังเกตดูความเปลี่ยนแปลงของคนรอบข้าง แล้วจะพบว่าพฤติกรรมของคนใกล้ชิดก็จะเปลี่ยนไปในทางบวกเหมือนกับเราด้วย

ที่เป็นเช่นนี้ เพราะสมองจะมีเซลล์สมองอยู่กลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า Mirror neurons หรือ “เซลล์กระจกเงา” ซึ่งเป็นเซลล์ที่ตอบสนองต่อพฤติกรรมของมนุษย์ผ่านการกระทำของคนอื่น ๆ และทำให้เกิดพฤติกรรมติดต่อโดยไม่รู้ตัวนั่นเอง

จะเห็นได้ว่าการฝึกสมองให้เลิกคิดลบสามารถทำได้จริง ซึ่งหากใครทำได้ก็จะส่งผลดีต่อสุขภาพจิต และยังลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคสุดฮิตอย่างอัลไซเมอร์ได้ด้วย