เมื่อหุ่นยนต์สนทนากัน

ทุกวันนี้ เทคโนโลยีหุ่นยนต์ ได้ก้าวไปถึงขั้น AI (Artificial Intelligence) และได้เข้ามามีบทบาทเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของมวลมนุษยชาติมากขึ้นทุกที

แม้ว่า นับถึงวันนี้ ที่ศูนย์วิจัยหรือองค์กรธุรกิจในอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ได้พากันทยอยออกมาประกาศความคืบหน้าผลงานจากห้องปฏิบัติการและการนำหุ่นยนต์ออกจำหน่ายในเชิงพาณิชย์มากมายก็ตาม แต่เชื่อว่ายังมีเทคโนโลยีหุ่นยนต์อีกไม่น้อย ที่หน่วยงานเหล่านี้ยังไม่ได้เปิดเผยข้อมูลออกมาสู่สาธารณชน

AI หมายถึง ปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งนักวิชาการมากมายได้ให้นิยามเกี่ยวกับคำนี้ อาทิ

ปัญญาประดิษฐ์ คือความพยายามใหม่อันน่าตื่นเต้นที่จะทำให้คอมพิวเตอร์คิดได้ซึ่งเครื่องจักรที่มีสติปัญญาอย่างครบถ้วนและแท้จริง (Haugeland, 1985)

ปัญญาประดิษฐ์ คือกลไกของกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับความคิดมนุษย์ เช่น การตัดสินใจ การแก้ปัญหา การเรียนรู้ (Bellman, 1978)

ปัญญาประดิษฐ์ คือวิชาของการสร้างเครื่องจักรที่ทำงานในสิ่งซึ่งอาศัยปัญญาเมื่อกระทำโดยมนุษย์ (Kurzweil, 1990)

ปัญญาประดิษฐ์ คือการศึกษาวิธีทำให้คอมพิวเตอร์กระทำในสิ่งที่มนุษย์ทำได้ดีกว่าในขณะนั้น (Rich และ Knight, 1991)

ปัญญาประดิษฐ์ คือการศึกษาความสามารถในด้านสติปัญญาโดยการใช้โมเดลการคำนวณ (Charniak และ McDermott, 1985)

ปัญญาประดิษฐ์ คือการศึกษาวิธีการคำนวณที่สามารถรับรู้ ใช้เหตุผล และกระทำ (Winston,  1992)

ปัญญาประดิษฐ์ คือการศึกษาเพื่อออกแบบเอเจนต์ที่มีปัญญา (Poole และคณะ, 1998)

ปัญญาประดิษฐ์ เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมที่แสดงปัญญาในสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น (Nilsson, 1998)

จะเห็นได้ว่า แม้นิยามของคำว่า ปัญญาประดิษฐ์ จะมีหลากหลาย ทว่า ตัวอย่างทางรูปธรรมที่เราๆ ท่านๆ ได้สัมผัสกับปัญญาประดิษฐ์กันในวันนี้ ได้ปรากฏเป็นจริงแล้ว หลายกรณีด้วยกัน

ซึ่งบางครั้งหลายท่านอาจไม่ทราบว่า สิ่งอำนวยความสะดวก เครื่องไม้เครื่องมือ หรืออุปกรณ์ไฮเทคต่างๆ เหล่านั้น คือปัญญาประดิษฐ์

ตัวอย่างใกล้ตัวสำหรับคนใช้ iPhone ก็คือ Application ที่ชื่อ Siri ซึ่งเป็นโปรแกรมประเภท Natural Language Interface ซึ่งเป็นการทำให้ระบบสามารถตอบคำถามที่คนพูดเข้ามาตามปกติได้ โดยใช้วิธีการที่ซับซ้อนในการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล

Siri นั้นเปรียบเสมือนเป็นเลขานุการส่วนตัวที่มีความชาญฉลาดในการโต้ตอบและทำตามคำสั่งจากผู้ใช้ที่ใช้ภาษาพูดปกติ คือผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องใช้คำสั่งเฉพาะในการบอกให้ Siri ทำงานให้ เจ้า Siri ที่ว่านี้ Apple เริ่มนำมาใช้งานใน iPhone 4s และต่อมาก็นำมาใช้กับ iDevice รุ่นใหม่ๆ อีกด้วย (ศรัณย์ อินทโกสุม, 2555)

ล่าสุด techmoblog.com ได้พาดหัวข่าว Facebook ปิดระบบ AI ในศูนย์วิจัยของตัวเอง หลังพบว่ามันเริ่มคิดค้นภาษาใหม่มาสื่อสารกันเองโดยเฉพาะ

เนื้อข่าวระบุว่า มีรายงานว่า Facebook ได้ตัดสินใจปิดระบบ AI ในศูนย์วิจัย Facebook Artificial Intelligence Research (FAIR) หลังจากพบว่ามันเริ่มพัฒนาภาษาของตัวเองมาสื่อสารกันแทนภาษาอังกฤษ

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นกับ AI “Bob” และ “Alice” ซึ่ง FAIR นำมาใช้ทดสอบและฝึกฝน “ทักษะการเจรจาต่อรอง” โดยสร้างสถานการณ์จำลองขึ้นมาให้มีของ 3 อย่าง (หนังสือ หมวก ลูกบอล) โดย Bob และ Alice จะให้ค่าของสิ่งของแต่ละอย่างไม่เท่ากัน

และ AI ทั้งสองตัวจะต้องเจรจาต่อรองกันเพื่อให้ตัวเองได้รับสิ่งของที่มีค่ามากที่สุด

ซึ่งผลที่ได้ก็อยู่ในเกณฑ์น่าประทับใจเพราะทั้งคู่สามารถต่อรองได้อย่างเป็นธรรมชาติ จนมนุษย์ส่วนใหญ่ที่เคยเจรจาต่อรองกับทั้งคู่ไม่รู้ว่าตัวเองคุยอยู่กับ AI

แต่ล่าสุดก็เกิดเหตุการณ์ประหลาดขึ้น เมื่อ Bob และ Alice เริ่มสื่อสารกันด้วยภาษาอังกฤษแบบแปลกๆ ซึ่งไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ กลายเป็นประโยคที่ดูเหมือนไม่มีความหมายใดๆ แต่แท้จริงแล้วประโยคเหล่านี้สามารถถอดรหัสออกมาเป็นการสื่อสารที่มีความหมายได้ซึ่งเข้าใจกันระหว่าง Bob และ Alice เท่านั้น

ตัวอย่างที่ Bob พูดคือ “i i can i i i everything else,”

Alice ตอบว่า “Balls have zero to me to me to me to me to me to me to me to me to,”

ขณะนี้ดูเหมือนว่าทีมวิจัยของ Facebook ยังไม่สามารถถอดความหมายของภาษานี้ได้สมบูรณ์ 100% แต่พวกเขาเชื่อว่าสิ่งที่ Bob พูด คือ “ฉันจะเอา 3 อัน ส่วนที่เหลือให้เธอหมดเลย”

สาเหตุที่ AI ทั้งสองพัฒนาภาษาของตัวเองขึ้นมาได้ คาดว่ามีสาเหตุมาจากระบบ “รางวัล” ที่ใช้กระตุ้นให้ AI พัฒนาตัวเอง โดยทุกครั้งที่ AI ต่อรองจนได้สิ่งของที่มีค่าสูงสุดระบบก็จะมอบรางวัลให้ ส่งเสริมให้ AI คิดหาวิธีสื่อสารใหม่ๆ เพื่อให้ได้รางวัลมากที่สุด

แต่เมื่อเวลาผ่านไป AI อาจมองว่า ภาษาอังกฤษที่มีคำศัพท์มากมายนั้นเยิ่นเย้อและมีประสิทธิภาพในการสื่อสารต่ำเกินไป นอกจากนี้มันยังไม่ได้รับรางวัลใดๆ จากการใช้ภาษาอังกฤษ (แม้ว่าจะถูกโปรแกรมให้ใช้แต่ภาษาอังกฤษก็ตาม)

มันจึงพัฒนาภาษาของตัวเองขึ้นมาเพื่อให้การต่อรองมีประสิทธิภาพสูงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้