“ตรวจสุขภาพประจำปี” สำคัญและจำเป็นนะ! แต่คนทั่วไปละเลย

ทำไมการตรวจสุขภาพประจำปีจึงมีความสำคัญ

หลาย ๆ คนคงจะคิดว่าการเดินเข้าออกโรงพยาบาลให้น้อยที่สุดเป็นเรื่องที่ดีกว่า ถ้าไม่ได้เจ็บไข้ได้ป่วยอะไรจะไปโรงพยาบาลทำไม จึงมักจะไปโรงพยาบาลหรือไปพบแพทย์ก็ต่อเมื่อตนเองมีอาการเจ็บป่วยหรือรู้สึกไม่สบายเท่านั้น แต่ลืมคิดไปว่าไม่มีอะไรมาการันตีได้เสียหน่อยว่าที่ยังสบายดีอยู่ทุกวันนี้ สุขภาพร่างกายของตนเองนั้นดีจริง ๆ หรือเปล่า หรือแค่คิดอนุมานไปเองจากการที่ตัวเองยังไม่มีอาการอะไร กรณีแบบนี้มีหลายรายทีเดียวที่มาตรวจพบโรคร้ายได้ในวันที่สายไปเสียแล้ว อย่ารอให้มีอาการหนักแล้วค่อยตรวจ ระลึกไว้ว่า “รู้ก่อน รักษาไว หายได้ ไม่ด่วนตาย”

และอีกเรื่องที่สำคัญก็คือ ค่ารักษาพยาบาล หลายคนไม่กล้าไปตรวจสุขภาพเพราะกลัวต้องจ่ายแพง แต่รู้หรือไม่ว่าหากคุณป่วยเป็นโรคร้ายแรงหรือโรคเรื้อรัง ค่ารักษาพยาบาลในระดับที่โรคอยู่ในขั้นกลาง ๆ หรือท้าย ๆ แล้วนั้น แพงกว่าการตรวจสุขภาพไม่รู้กี่เท่าตัว เข้าทำนองเสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย ต้องจ่ายเงินเข้า ๆ ออก ๆ โรงพยาบาลทั้งที่รู้ว่าไม่มีทางกลับไปแข็งแรงเหมือนเดิม ทีนี้ก็อยู่ที่จะเลือกแล้วว่าจะยอมจ่ายแพงกว่าเพื่อประคองอาการที่รักษาไม่หายและรักษาชีวิตที่ทรง ๆ ทรุด ๆ ต่อไป หรือจะจ่ายถูกกว่าเพื่อซื้อผลลัพธ์ว่าสุขภาพคุณยังแข็งแรงดี แม้ว่าอายุจะมากแล้วก็ตามล่ะ

ดังนั้น การเข้าออกโรงพยาบาลบ่อย ๆ โดยคุณสามารถเดินเข้า-ออกได้ด้วยตัวเอง ยังไป-กลับเองได้ ก็น่าจะดีกว่าการเข้าออกโรงพยาบาลหลายครั้งแบบต้องมีคนคอยหามขึ้นเข็นรถเข็นหรือขึ้นเตียงถูกต้องหรือไม่ ดีไม่ดีอาจจะไม่ได้ไปใช้ชีวิตบั้นปลายที่บ้าน แต่ต้องนอนติดเตียงอยู่โรงพยาบาล สายนั่นสายนี่โยงระยางไปหมดก็เป็นได้ ในเมื่อยังมีเวลาก็ต้องรีบให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพร่างกาย ตรวจให้โล่งใจว่าตัวเองแข็งแรงดี ไม่เป็นอะไรจริง ๆ

นอกจาก “การตรวจสุขภาพประจำปี” จะช่วยให้เราตรวจพบโรคร้ายหรือโรคเรื้อรังก่อนที่จะแสดงอาการหรือลุกลามแล้ว ยังมีส่วนช่วยในวางแผนเพื่อการรักษาที่เหมาะสม หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ตลอดจนช่วยลดอัตราการเจ็บป่วย และอัตราการเสียชีวิตได้เป็นอย่างดี เพราะ “การรักษา ยากกว่าการป้องกัน” เราจึงต้องตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อ…

• ป้องกันหรือค้นหาโรคและภาวะผิดปกติในร่างกาย โรคบางโรคสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ก่อนแสดงอาการ
• ถ้าต้องต่อสู้กับโรคร้าย นอกจากการตรวจสุขภาพประจำปีจะช่วยให้เราตรวจพบโรคก่อนที่จะแสดงอาการหรือลุกลามแล้ว ยังช่วยให้เราวางแผนการรักษาที่เหมาะสมได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ วางแผนดูแลตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ บรรเทาความรุนแรงของโรค
• ลดอัตราการเจ็บป่วย และอัตราการเสียชีวิตได้เป็นอย่างดี

โปรแกรมการตรวจสุขภาพของคนทั่วไป

เมื่อประสงค์จะตรวจสุขภาพ จะมีรายการตรวจสุขภาพโดยรวมเบื้องต้น หรือการตรวจแบบ comprehensive ว่าต้องตรวจอะไรบ้างเพื่อให้ครอบคลุมทั้งหมด สำหรับทั้งเพศหญิงและเพศชาย ซึ่งจะประกอบด้วย

• การตรวจร่างกายทั่วไป แพทย์จะสอบถามประวัติการเจ็บป่วยด้วยโรคบางชนิดของคนในครอบครัว ประวัติอาการต่าง ๆ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ประวัติการใช้ยา รวมถึงพฤติกรรมต่าง ๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ ร่วมกับการตรวจเบื้องต้น เช่น การตรวจวัดความดันโลหิต ตรวจหาดัชนีมวลกาย ประกอบกับการตรวจร่างกายเบื้องต้นโดยแพทย์ จะช่วยให้สามารถเห็นปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดโรคและแยกโรคได้ในระดับหนึ่ง
• ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) เพื่อหาความผิดปกติของส่วนประกอบของเลือด ได้แก่ เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด ประเมินความเข้มข้นของเลือด ซึ่งอาจบอกถึงสภาวะผิดปกติเช่น ภาวะโลหิตจาง ภาวะที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกันของร่างกาย จำนวนเกล็ดเลือด รวมถึงโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว
• ตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือด (FPG) และค่าน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c) เพื่อประเมินความเสี่ยงและคัดกรองโรคเบาหวาน
• ตรวจวัดระดับไขมันในเลือด เพื่อดูระดับคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ รวมถึงไขมันคอเลสเตอรอลชนิดดีและคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี เพื่อประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง
• ตรวจระดับกรดยูริก เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเก๊าท์
• ตรวจการทำงานของไต เป็นการตรวจเลือดเพื่อดูระดับค่าครีเอตินิน ซึ่งเป็นของเสียที่เกิดขึ้นจากกล้ามเนื้อ และ ค่า BUN (Blood Urea Nitrogen) ซึ่งเป็นค่าของเสียจากการย่อยสลายโปรตีน เพื่อประเมินความสามารถในการขับของเสียของไต
• ตรวจการทำงานของตับ เป็นการตรวจดูความผิดปกติของตับและทางเดินน้ำดี โดยตรวจหาเอ็นไซม์และสารต่าง ๆ ในเลือดเพื่อหาภาวะตับอักเสบ ตับเสื่อมสภาพ ภาวะดีซ่าน
• ตรวจการทำงานของต่อมไทรอยด์ เป็นการตรวจการทำงานของต่อมไทรอยด์จากระดับฮอร์โมนในเลือด
• ตรวจไวรัสตับอักเสบ โดยไวรัสตับอักเสบบีจะสามารถตรวจคัดกรองการติดเชื้อเบื้องต้นได้จากส่วนประกอบของเชื้อ HBsAg และการตรวจระดับภูมิคุ้มกันต่อเชื้อได้แก่การตรวจ HBsAb ขณะที่ไวรัสตับอักเสบซีสามารถตรวจคัดกรองการติดเชื้อเบื้องต้นได้โดยตรวจ Anti-HCV
• ตรวจสารบ่งชี้มะเร็ง ได้แก่ การตรวจสารบ่งชี้มะเร็งทางเดินอาหาร (CEA) การตรวจสารบ่งชี้มะเร็งตับ (AFP) ในสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี และตรวจสารบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมาก (PSA) ในสุภาพบุรุษทุกช่วงวัย
• ตรวจปัสสาวะ ช่วยในการวินิจฉัยโรคในระบบทางเดินปัสสาวะเบื้องต้น รวมถึงโรคอื่น ๆ ที่อาจมีความเกี่ยวข้องกับระบบทางเดินปัสสาวะเช่น โรคเบาหวาน
• ตรวจอุจจาระ ช่วยในการวินิจฉัยโรคในระบบทางเดินอาหารเบื้องต้น เช่น ภาวะการอักเสบติดเชื้อในลำไส้ พยาธิ รวมถึงตรวจหาภาวะเลือดปนในอุจจาระซึ่งอาจเกิดจากแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้ ริดสีดวงทวาร มะเร็งทางเดินอาหาร
• ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) เป็นการประเมินการทำงานของหัวใจในขณะพัก เพื่อดูความผิดปกติเช่นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ การนำไฟฟ้าที่ผิดปกติของกล้ามเนื้อหัวใจ หรือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• เอกซเรย์ปอด เพื่อดูความผิดปกติในช่องทรวงอก เช่น ขนาดของหัวใจ วัณโรค และโรคต่าง ๆ ของปอด
• ตรวจอัลตราซาวนด์ช่องท้อง เพื่อตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะสำคัญภายในช่องท้อง เช่น ตับ ไต ตับอ่อน ม้าม เส้นเลือดใหญ่ภายในช่องท้อง รวมถึงมดลูกและรังไข่ในผู้หญิงและต่อมลูกหมากในผู้ชาย
• ตรวจวัดความสามารถในการมองเห็นและความดันลูกตา เป็นการตรวจสุขภาพตาทั่วไป และค้นหาความเสี่ยงต่อภาวะต้อหิน
• ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านม สำหรับสุภาพสตรี โรคมะเร็งปากมดลูก เริ่มตรวจได้ตั้งแต่อายุ 21 ปีขึ้นไป หรือ 3 ปีหลังจากมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก (ขึ้นกับว่าเวลาใดถึงก่อน) หลังจากนั้นทำการตรวจทุก 1-2 ปี ส่วนโรคมะเร็งเต้านม เริ่มตรวจได้ตั้งแต่อายุ 20 ปีขึ้นไป ในทุก 3 ปี โดยความเสี่ยงที่จะเป็นโรคจะเพิ่มขึ้นตามอายุ ดังนั้น สตรีที่อายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป ควรเข้ารับการตรวจมะเร็งเต้านมด้วยเครื่องดิจิทัลแมมโมแกรมพร้อมอัลตราซาวนด์เต้านมทุก 1-2 ปี

รายการตรวจต่าง ๆ เหล่านี้จะเหมาะกับกลุ่มคนวัยทำงานไปจนถึงผู้สูงอายุ ทั้งสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี และสำหรับการตรวจสุขภาพในผู้สูงอายุ อาจมีการตรวจบางอย่างเพิ่มเติม เช่น การทดสอบสมรรถภาพหัวใจขณะออกกำลังกาย (EST) เพื่อทดสอบการทำงานของหัวใจขณะออกกำลังกายโดยการเดินสายพาน จะช่วยให้ทราบว่ามีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือไม่ หรือสุภาพสตรีในวัย 55 ปีขึ้นไป ควรเข้ารับการตรวจความหนาแน่นของกระดูกช่วงกระดูกสันหลังส่วนเอวและสะโพกเพิ่ม เป็นต้น