อาการกระตุกขณะนอนหลับ (Hypnic Jerks) หรืออาการเหมือนตกจากที่สูง ซึ่งในบางคนอาจจะมีการกระตุกรุนแรง ถึงขั้นฟาดแขน ฟาดขา หรืออาจจะกระตุกทั้งตัว ทำให้มีผลต่อการนอนหลับได้ ในทางการแพทย์มักจะเรียกกลุ่มอาการนี้ว่า Hypnic เป็นการกระตุกแบบ myoclonic ซึ่งเป็นการกระตุกของกล้ามเนื้อในร่างกาย ที่สามารถเกิดได้ในคนทั่วไป นอกจากนี้ยังมีการศึกษาที่พูดถึงเกี่ยวกับทฤษฎีของอาการ Hypnic Jerks ว่าเป็นระบบการป้องกันตัว ซึ่งคนได้รับสืบทอดมาจากบรรพบุรุษที่มีร่วมกันกับลิงและใช้เป็นกลไกในการป้องตัว ในตอนที่อาศัยอยู่บนต้นไม้เพื่อไม่ให้เกิดอันตรายขณะนอนหลับ
สาเหตุของอาการกระตุกขณะนอนหลับ
- เกิดจากการที่ร่างกายกำลังเข้าสู่ช่วงหลับลึก กล้ามเนื้อเริ่มคลายตัว การหายใจเริ่มช้าลง แต่สมองกลับสับสนโดยคิดว่าร่างกายกำลังอ่อนแรง ทำให้ไม่สามารถยืนหรือนั่งได้ปกติ จึงสั่งให้กลไกของร่างกายทำการป้องกันตัว คือ ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งตัวและกระตุกอย่างรวดเร็ว ในบางครั้งสมองจึงสร้างความรู้สึก คล้ายกับอาการของการตกจากที่สูงนั่นเอง
- อีกหนึ่งสาเหตุ อาจเกิดจากการสะอึกในขณะนอนหลับ รวมถึงความเครียด ความวิตกกังวล การเหน็ดเหนื่อยจากการทำงานหรือกิจกรรมระหว่างวัน การอดนอนหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ทำให้เกิดอาการกระตุกขณะนอนหลับได้
- อาจเกิดจากการเป็นโรค เช่น โรคไต โรคเบาหวาน และโรคเส้นเลือดในสมองตีบ รวมถึงอาจเกิดในผู้ใช้ยาบางชนิด เช่น ยาบรรเทาอาการซึมเศร้า เป็นต้น
ผลข้างเคียงจากอาการกระตุกขณะนอนหลับ
ทางการแพทย์แผนจีน อธิบายว่า อาการกล้ามเนื้อกระตุกเกิดจากลม ซึ่งเกี่ยวข้องกับอวัยวะตับทำงานผิดปกติ พลังงานตับและไตอ่อนแอ เลือดและลมปราณน้อย จึงส่งพลังไปเลี้ยงปลายแขนและขาได้ไม่ดี จึงมีอาการกล้ามเนื้อกระตุก คนทั่วไปจะไม่มีอาการกล้ามเนื้อกระตุก หรือถ้ามีจะไม่เกินคืนละ 5 ครั้งและกระตุกไม่แรง แต่ถ้ามีการกระตุกมากกว่า 5 ครั้งและเป็นการกระตุกที่รุนแรง อาจเกิดจากโรคทางระบบประสาทและสมองได้
วิธีป้องกันการเกิดอาการกระตุกขณะนอนหลับ
- หลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เครื่องดื่มที่มีฤทธิ์กระตุ้นประสาท
- ไม่ควรกินอาหารมื้อเย็นให้อิ่มจนเกินไป และหลีกเลี่ยงการกินอาหารมื้อดึก
- หากมีอาการอ่อนเพลียระหว่างวัน แนะนำให้งีบหลับสัก 5 นาที จะช่วยให้ร่างกายสดชื่นขึ้น
- ไม่ควรทำงานในช่วงหัวค่ำหรือก่อนนอน ควรเข้านอนก่อน 4 ทุ่ม เพื่อให้อวัยวะต่างๆ ทำงานได้ดี และหมั่นผ่อนคลายจิตใจก่อนเข้านอน
- ปรับสภาพห้องนอนให้เหมาะสมสำหรับการนอนหลับ เช่น ปรับอุณหภูมิให้เหมาะสม ทำให้ห้องเงียบที่สุด ไม่มีแสงไฟรบกวน
- หากแขนและขาเมื่อยล้า แนะนำให้แช่น้ำอุ่นวันละ 10-15 นาที
- กินพุทราจีนเพื่อบำรุงเลือด กินงาดำเพื่อบำรุงไต
ข้อมูลจาก : คอลัมน์หมอจีนประจำบ้าน นิตยสารชีวจิต ฉบับ 445
