ตลาดค้าปลีกไทยนั้นขึ้นชื่อว่าเป็นสมรภูมิปราบเซียนและมีการแข่งขันดุเดือดที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย หลายแบรนด์ระดับโลกที่เคยเข้ามาบุกตลาดในไทย ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบห้างสรรพสินค้า ไฮเปอร์มาร์เก็ต ซูเปอร์มาร์เก็ต หรือร้านสะดวกซื้อ แม้ในวันวานจะเคยรุ่งเรืองถึงขีดสุด แต่เมื่อเผชิญหน้ากับการเปลี่ยนแปลง ต่างก็ต้องทยอยยุติบทบาทกันไปนักต่อนัก ทั้งการขายกิจการให้ทุนไทย หรือถอนตัวกลับประเทศแม่ไปตามกาลเวลา ซึ่งก็มีหลายแบรนด์ทีเดียวที่อยู่ในความทรงจำของไทย
แม้ว่าหลายแบรนด์จะถอนตัวกลับบ้านไปแล้ว แต่ด้วยความคิดถึง Tonkit360 จะพาย้อนดูว่าแบรนด์เหล่านี้อยู่ในไทยกันมานานแค่ไหน และเจ้าไหนอยู่ไทยนานที่สุด!
อันดับ 10 Yaohan (เยาฮัน) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2534-2540 (6 ปี)
ห้างสรรพสินค้ายักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่นที่เข้ามาเปิดสาขาในไทยช่วงต้นทศวรรษ 2530 บนพื้นที่กว่า 30,000 ตารางเมตร ที่ศูนย์การค้าฟอร์จูนทาวน์ แยกพระราม 9 แต่เปิดให้บริการได้เพียง 6 ปีเท่านั้น ก็เจอเข้ากับวิกฤติเศรษฐกิจเอเชีย (ต้มยำกุ้ง) ในปี 2540 ประกอบกับบริษัทแม่ที่ญี่ปุ่นก็ประสบวิกฤติทางการเงินอย่างหนักเช่นกัน จนต้องยื่นล้มละลายในญี่ปุ่นในปี 2540 เป็นเหตุให้ห้างสรรพสินค้าเยาฮันในไทยต้องปิดตัวลงอย่างรวดเร็ว
อันดับ 9 ampm (แอมแปม) – สหรัฐอเมริกา ประมาณพ.ศ. 2533-2545 (ราว 12 ปี)
แบรนด์ร้านสะดวกซื้อชื่อดังจากสหรัฐอเมริกา ที่เข้ามาเปิดให้บริการในไทยเปิดบริการ 24 ชั่วโมง เน้นทำเลตามย่านธุรกิจและสถานีบริการน้ำมัน (โดยเฉพาะปั๊ม ปตท. ในยุคนั้น) ในช่วงแรก ampm เป็นหนึ่งในผู้เล่นสำคัญของตลาดร้านสะดวกซื้อไทย แต่ภายหลังต้องเผชิญการแข่งขันจากผู้ประกอบการรายใหญ่อย่าง 7-Eleven และการเปลี่ยนแปลงของตลาดค้าปลีกสมัยใหม่ หลังจากที่อดทนมาราว ๆ 12 ปี จนในที่สุดก็ต้านทานไม่ไหว จึงค่อย ๆ ลดสาขาและถอนตัวออกจากตลาดไทยไปในที่สุด
อันดับ 8 Carrefour (คาร์ฟูร์) – ฝรั่งเศส พ.ศ. 2539-2554 (15 ปี)
ยักษ์ใหญ่ไฮเปอร์มาร์เก็ตอันดับ 2 ของโลกจากฝรั่งเศส ที่เข้ามาเปิดสาขาแรกในไทยและขยายสาขาไปกว่า 42 แห่ง แต่ต้องเผชิญกับสงครามราคาอย่างหนักจากคู่แข่งในไทย ประกอบกับนโยบายของบริษัทแม่ที่ต้องการถอนการลงทุนออกจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในปลายปี 2553 คาร์ฟูร์จึงขายกิจการในไทยทั้งหมดให้กับกลุ่ม Big C ในปี 2553 และทยอยเปลี่ยนป้ายเป็น Big C ในปี 2554 ทำให้คาร์ฟูร์หายไปจากตลาดไทยในระยะเวลาเพียง 15 ปี
อันดับ 7 Sogo (โซโก้) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2527-2546 (19 ปี)
ห้างสรรพสินค้าจากญี่ปุ่นที่เข้ามาเปิดสาขาแรกในไทยที่ อมรินทร์พลาซา ย่านราชประสงค์ ก่อนจะขยายไปเปิดอีกแห่งในอาคารเอราวัณ ซึ่งอยู่ติดกับโรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ ต่อมาจะเผชิญการแข่งขันสูงจากห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าที่เปิดตัวเพิ่มขึ้นในกรุงเทพฯ ขณะที่บริษัทแม่ในญี่ปุ่นก็ลดขนาดธุรกิจระหว่างประเทศลง สาขาในประเทศไทยจึงต้องปิดตัวตามไปด้วยในปี 2546 โดยสาขาในอาคารอมรินทร์พลาซาหยุดให้บริการในเดือนมีนาคม และสาขาเอราวัณหยุดให้บริการในเดือนพฤษภาคม
อันดับ 6 Tesco Lotus (เทสโก้ โลตัส) – สหราชอาณาจักร พ.ศ. 2541-2563 (22 ปี)
หลายคนอาจไม่ทราบมาก่อน ว่าเดิมทีห้างโลตัสเป็นของคนไทย มีจุดเริ่มต้นมาจากธุรกิจของกลุ่มเจริญโภคภัณฑ์ (CP) ที่เปิดร้าน Lotus Supercenter ในปี 2537 มีสาขาแรกที่ซีคอนสแควร์ ก่อนที่กลุ่มทุนค้าปลีกยักษ์ใหญ่จากอังกฤษจะเข้ามาซื้อกิจการห้างโลตัสจากกลุ่มซีพีในปี 2541 และนำแบรนด์ Tesco เข้ามาใช้ กลายเป็น Tesco Lotus หลังดำเนินธุรกิจในไทยมานาน 22 ปี บริษัทแม่ในอังกฤษต้องการปรับกลยุทธ์ของกลุ่มบริษัท จึงตัดสินใจขายกิจการในไทยและมาเลเซียคืนให้กับกลุ่ม CP ในปี 2563 โลตัสจึงกลับมาอยู่ภายใต้กลุ่มซีพี และทยอยเปลี่ยนชื่อแบรนด์จาก Tesco Lotus เป็น Lotus’s ในปี 2564 ในกรณีนี้ จึงมีเพียง Tesco ที่กลับบ้าน ส่วนร้านค้าและธุรกิจยังดำเนินต่อ เพียงแต่เปลี่ยนมือและเปลี่ยนชื่อแบรนด์เท่านั้น
อันดับ 5 Isetan (อิเซตัน) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2535-2563 (28 ปี)
ห้างสรรพสินค้าญี่ปุ่นระดับตำนานที่อยู่คู่กับศูนย์การค้าเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ (เซ็นทรัลเวิลด์ปัจจุบัน) มาอย่างยาวนาน มีสินค้าและบรรยากาศแบบญี่ปุ่นที่เป็นเอกลักษณ์ เป็นแหล่งรวมอาหารและสินค้านำเข้าจากญี่ปุ่นของคนกรุง แต่ด้วยพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป การแข่งขันจากห้างหรูยุคใหม่ และผลกระทบจากโควิด-19 ทำให้อิเซตันตัดสินใจไม่ต่อสัญญาเช่าพื้นที่ และปิดให้บริการอย่างถาวรเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2563 สิริรวมเวลาที่ทำกิจการอยู่ในไทยทั้งสิ้น 28 ปี
อันดับ 4 Family Mart – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2535-2566 (31 ปี)
อาจจะเป็นเรื่องไม่น่าเชื่อสำหรับใครหลายคน ที่ชื่อของ Family Mart นั้นอยู่เป็นครอบครัวกับไทยมานานถึง 31 ปี! ตำนานร้านสะดวกซื้อเบอร์ต้น ๆ จากญี่ปุ่นที่เคยมีสาขากระจายตัวนับพันแห่งทั่วประเทศไทย มีจุดเด่นเรื่องอาหารพร้อมรับประทานและสินค้าสไตล์ญี่ปุ่น แถมเคยถูกมองว่าเป็นคู่แข่งตัวฉกาจของ 7-Eleven แต่ด้วยสงครามสาขาและการแข่งขันที่รุนแรง ประกอบกับผลประกอบการที่ขาดทุนสะสม เมื่อข้อตกลงการใช้แบรนด์ของกลุ่มเซ็นทรัล รีเทล (CRC) สิ้นสุดลงในปี 2566 จึงตัดสินใจไม่ต่อสัญญาและรีแบรนด์สาขาที่เหลือทั้งหมดเป็น Tops Daily แทน
อันดับ 3 Tokyu (โตคิว) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2528-2564 (36 ปี)
ห้างญี่ปุ่นคู่บุญของศูนย์การค้ามาบุญครอง (MBK Center) ที่เปิดให้บริการมาอย่างยาวนาน และเป็นหนึ่งในห้างต่างชาติที่อยู่กับกรุงเทพฯ มายาวนานกว่า 3 ทศวรรษ! แต่ในช่วงหลังประสบปัญหาขาดทุนต่อเนื่องจากการแข่งขันของศูนย์การค้ารอบสยามสแควร์ และเมื่อเจอเข้ากับวิกฤติโควิด-19 ที่ทำให้นักท่องเที่ยวต่างชาติหายไป โตคิวจึงประกาศยุติกิจการในไทยและปิดตัวสาขาสุดท้ายลงในเดือนมกราคม 2564 ซึ่งก่อนหน้านั้นยังเคยมีสาขาที่ Paradise Park ซึ่งปิดไปในปี 2562 ด้วยอีกหนึ่งสาขา
อันดับ 2 Thai Daimaru (ไทย ไดมารู) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2507-2543 (36 ปี)
ความเก่าแก่ของห้างญี่ปุ่นห้างนี้ บอกเลยว่าเด็กรุ่นใหม่หลายคนก็ไม่ทัน สำหรับไทย ไดมารู คือห้างสรรพสินค้าญี่ปุ่นระดับตำนานที่เปิดให้บริการบริเวณสี่แยกราชประสงค์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของเซ็นทรัลเวิลด์ในปัจจุบัน และเป็นห้างแรก ๆ ที่สร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับประสบการณ์การชอปปิงของคนกรุงเทพฯ ในยุค 60 ด้วยการนำ “บันไดเลื่อน” และ “เครื่องปรับอากาศ” มาติดตั้งในห้างเป็นแห่งแรกของประเทศ หลังจากหมดสัญญาเช่าทำเลทองย่านราชประสงค์ ก็ย้ายไปอยู่ที่ศูนย์การค้าเสรีเซ็นเตอร์ (พาราไดซ์ พาร์ค ในปัจจุบัน) ซึ่งไกลจากกลุ่มลูกค้าเป้าหมายชาวญี่ปุ่น บวกกับเจอวิกฤติต้มยำกุ้ง ทำให้ต้องปิดตัวลงในปี 2543
อันดับ 1 JUSCO / MaxValu (จัสโก้ / แม็กซ์แวลู) – ญี่ปุ่น พ.ศ. 2527-2569 (42 ปี)
ซูเปอร์มาร์เก็ตของกลุ่มอิออน (AEON) จากญี่ปุ่นที่เข้ามาบุกเบิกตลาดไทยในชื่อของ “สยามจัสโก้” และเปิดห้างสรรพสินค้า JUSCO สาขาแรกที่ถนนรัชดาภิเษกในปี 2527 ก่อนที่จะปรับโฉมเป็นซูเปอร์มาร์เก็ต 24 ชั่วโมงในชื่อ “แม็กซ์แวลู” และ “แม็กซ์แวลู ทันใจ” ที่มีจุดเด่นเรื่องอาหารพร้อมทานสไตล์ญี่ปุ่นและสินค้าแบรนด์ TopValu แต่ด้วยการแข่งขันและการขาดทุนสะสม ทำให้ในเดือนสิงหาคม 2569 กลุ่มเซ็นทรัล ฟู้ด รีเทล (CFR) ได้เข้าซื้อกิจการทั้งหมด 30 สาขา และปิดฉากแบรนด์ MaxValu ในไทยอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2569 โดยมีแผนจะเปลี่ยนไปใช้แบรนด์ Tops ปิดฉาก 42 ปีในไทย
แม้จะเป็นแบรนด์ยักษ์ใหญ่ระดับโลกที่ประสบความสำเร็จในบ้านเกิด แต่เมื่อเข้ามาในสมรภูมิค้าปลีกไทยที่แข่งขันดุเดือดและพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว หลายแบรนด์กลับต้องเผชิญกับสงครามราคา การขยายสาขาของกลุ่มทุนท้องถิ่นที่แข็งแกร่ง รวมถึงวิกฤติเศรษฐกิจและโรคระบาดที่บริษัทแม่ต้องปรับโครงสร้างธุรกิจ สุดท้ายจึงนำไปสู่การปิดตัวหรือขายกิจการให้กลุ่มทุนไทยจนเหลือไว้เพียงความทรงจำ





























