ความสำคัญของวันพืชมงคล
พระยาแรกนา
พระยาแรกนา คือ ผู้ที่เป็นประธานในพิธีบวงสรวงบูรพกษัตริย์ องค์พระพิรุณทรงนาค และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ก่อนพิธีกรรมพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ โดยปีนี้ปฏิทินหลวงได้กำหนดให้วันอาทิตย์ที่ 13 พฤษภาคม 2561 เป็นวันสวดมนต์เริ่มการพระราชพิธีพืชมงคล ซึ่งประกอบพระราชพิธี ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม และถือเป็นวันเกษตรกรด้วย สำหรับวันจันทร์ที่ 14 พฤษภาคม 2561 เป็นวันพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ (ไถหว่าน) ประกอบพิธีบริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวง พระยาแรกนาประจำปี 2561 คือ นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
พระยาแรกนากับการเสี่ยงทายผ้านุ่ง
การเสี่ยงทายผ้านุ่ง จะกระทำโดย พระยาแรกนา ซึ่งจะตั้งสัตยาธิษฐานหยิบเลือกผ้าลาย มีด้วยกัน 3 ผืน คือ หกคืบ ห้าคืบ และสี่คืบ ผ้านุ่งนี้จะวางเรียงบนโตกมีผ้าคลุมเพื่อให้พระยาแรกนาขวัญหยิบ ถ้าหยิบได้ผืนใดก็จะมีคำทำนายไปตามกันคือ
- หากหยิบผ้าได้ 4 คืบ พยากรณ์ว่า น้ำจะมากสักหน่อย นาในที่ดอนจะได้ผลบริบูรณ์ดี นาในที่ลุ่มอาจจะเสียหายบ้างได้ผลไม่เต็มที่
- หากหยิบได้ผ้า 5 คืบ พยากรณ์ว่า น้ำในปีนี้จะมีปริมาณพอดี ข้าวกล้าในนาจะได้ผลบริบูรณ์ และผลาหาร มังสาหาร จะอุดมสมบูรณ์ดี
- หากหยิบได้ผ้า 6 คืบ พยากรณ์ว่า น้ำจะน้อย นาในที่ลุ่มจะได้ผลบริบูรณ์ดี แต่นาในที่ดอน จะเสียหายบ้าง ได้ผลไม่เต็มที่
สำหรับวันพืชมงคลในปี 2561 พระยาแรกนาเสี่ยงทายหยิบได้เป็น “ผ้านุ่ง 6 คืบ” ทำนายว่า น้ำจะน้อย นาในที่ลุ่มจะได้ผลบริบูรณ์ดี ที่ดอนเสียหายบ้างได้ผลไม่เต็มที่
พระโคแรกนา
ในการประกอบพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มอบหมายให้กรมปศุสัตว์เป็นหน่วยงานคัดเลือกพระโค เพื่อใช้ในพระราชพิธี จรดพระนังคัลแรกนาขวัญ โดยศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพราชบุรี สังกัดสำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ จะดำเนินการคัดเลือกตามหลักเกณฑ์ที่เหมาะสม กล่าวคือ จะต้องเป็นโคที่มีลักษณะดี รูปร่างสมบูรณ์ มีความสูงไม่น้อยกว่า 150 เซนติเมตร ความยาวลำตัวไม่น้อยกว่า 120 เซนติเมตร ความสมบูรณ์รอบอกไม่น้อยกว่า 180 เซนติเมตร
โคทั้งคู่จะต้องมีสีเดียวกัน ผิวสวย ขนเป็นมัน กิริยามารยาทเรียบร้อย ฝึกง่าย สอนง่ายไม่ดุร้าย เขามีลักษณะโค้งสวยงามเท่ากัน ตาแจ่มใส หูไม่มีตำหนิ หางยาวสวยงาม มีขวัญหน้า ขวัญทัดดอกไม้ซ้ายขวา และขวัญหลังถูกต้องลักษณะที่ดี กีบข้อเท้าแข็งแรง ถ้ามองดูด้านข้างลำตัวจะเป็นสี่เหลี่ยม กรมปศุสัตว์ได้ทำการคัดเลือกพระโคเพื่อใช้ในพระราชพิธีจรดพระนังคัล แรกนาขวัญ ประจำปีพุทธศักราช 2561 จำนวน 2 คู่ คือ พระโคแรกนา 1 คู่ ได้แก่ พระโคพอ พระโคเพียง และพระโคสำรอง 1 คู่ ได้แก่ พระโคเพิ่ม พระโคพูล
พระโคกินอะไร-หมายถึงอะไร
สำหรับอาหารที่นำมาใช้เสี่ยงทายมี 7 อย่าง คือ ข้าวเปลือก ข้าวโพด ถั่วเขียว งา หญ้า น้ำ และเหล้า ซึ่งจะถูกนำมาให้พระโคกินตั้งแต่ขั้นตอนการฝึกไถ ส่วนในวันจริงนั้นก็จะไม่มีการงดอาหารพระโคก่อนประกอบพระราชพิธี เพราะจะทำให้พระโคไม่มีแรง หงุดหงิด และอารมณ์ไม่ดี อาจทำให้ไม่สามารถประกอบพระราชพิธีจนเสร็จสิ้นได้
การเสี่ยงทายในพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ จะเกิดขึ้นหลังจากที่พระยาแรกนาหว่านพันธุ์ข้าวและไถกลบครบสามรอบแล้ว จากนั้นจะนำอาหารที่ใช้เสี่ยงทายทั้ง 7 อย่างใส่ในกระทงแล้ววางบนถาด เพื่อให้พระโคเลือกกิน จากนั้นจึงมีคำทำนายจากโหรหลวง ดังนี้
- หากพระโคเลือกกิน ข้าวเปลือกหรือข้าวโพด พยากรณ์ว่า ธัญญาหาร (หมายถึง อาหาร คือ ข้าว) ผลาหาร (ผลไม้) จะบริบูรณ์ดี
- หากพระโคเลือกกิน ถั่วเขียวหรืองา พยากรณ์ว่า ผลาหาร ภักษาหาร (หมายถึง อาหารที่กินเป็นประจำ เช่น หญ้าคือภักษาหารของวัว เนื้อสัตว์คือภักษาหารของเสือ เป็นต้น) จะอุดมสมบูรณ์ดี
- หากพระโคเลือกกิน เหล้า พยากรณ์ว่า การคมนาคมจะสะดวกขึ้น การค้าขายกับต่างประเทศจะดีขึ้น เศรษฐกิจจะรุ่งเรือง
- หากพระโคเลือกกิน น้ำหรือหญ้า พยากรณ์ว่า น้ำท่าจะบริบูรณ์พอสมควร ธัญญาหาร ผลาหาร ภักษาหาร มังสาหาร (หมายถึง เนื้อสัตว์) จะอุดมสมบูรณ์ดี
ส่วนวันพืชมงคลในปี 2561 พระโคเสี่ยงทายพระกระยาหารเป็น “เหล้า หญ้า และน้ำ” ทำนายว่า การคมนาคมจะสะดวกขึ้น การค้าขายกับ ต่างประเทศดีขึ้น ทำให้เศรษฐกิจรุ่งเรือง น้ำท่าจะบริบูรณ์พอสมควรธัญญาหารผลาหาร ภักษาหาร มังสาหารจะอุดมสมบูรณ์
ภาพประกอบจาก : กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
