แม้ยังไม่มีการกำหนดวันเลือกตั้ง 2562 ที่ชัดเจน แต่คาดการณ์ว่า ไม่เกินสิ้นเดือนมีนาคมอย่างแน่นนอน และเพื่อเตรียมความพร้อมให้กับเหล่าผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ทั้งหน้าใหม่ หน้าเก่า ลองไปทำความเข้าใจกันว่า นอกจากช่องลงคะแนนเลือกผู้สมัคร และพรรคการเมืองแล้ว ช่องเล็ก ๆ มุมขวามือ ที่อยู่ด่านล่างสุดของใบลงคะแนนเลือกตั้ง มีไว้เพื่ออะไร
Vote No คืออะไร และต่างจาก No Vote อย่างไร
ช่องเล็ก ๆ มุมขวามือ ที่ว่า คือ ช่อง Vote No (โหวตโน) ที่ใช้ในการแสดงเจตนาว่า คุณไม่ประสงค์ลงคะแนนเลือกผู้สมัครที่อยู่ในเขตเลือกตั้งของคุณ ซึ่งคะแนน Vote No นี้ ในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่าน ๆ มา ไม่มีผลชี้ชะตาผู้สมัคร ส.ส. ในเขตนั้น แค่ทำให้รู้ว่า ประชาชนในพื้นที่ส่วนใหญ่ ไม่ประสงค์จะเลือกผู้สมัคร ส.ส. จากพรรคใดเลย แต่มาใช้สิทธิ เพราะต้องการรักษาสิทธิทางการเมืองของตัวเองไว้
ขณะที่ No Vote (โนโหวต) คือ การที่คุณไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง หรือเรียกง่าย ๆ ว่า ไม่มาเลือกตั้งนั่นเอง โดยกรณีนี้ คุณจะถูกตัดสิทธิทางการเมือง อาทิ เสียสิทธิการยื่นคำร้องคัดค้านการเลือกตั้ง ส.ส. และ ส.ว. หรือเสียสิทธิลงสมัครรับเลือกเป็นกำนัน และผู้ใหญ่บ้าน เป็นต้น และสิทธิที่เสียไป จะได้กลับคืนมาเมื่อไปใช้สิทธิเลือกตั้งในครั้งถัดไป
เมื่อคะแนน Vote No สูงกว่าคะแนนผู้สมัครที่ชนะในเขตนั้น สิ่งที่เกิดขึ้น
1. การเลือกตั้งเป็นโมฆะ
แม้การเลือกตั้งครั้งที่ผ่าน ๆ มา ผลคะแนน Vote No จะคะแนนสูงกว่า คะแนนของผู้สมัคร ส.ส. ที่ได้รับเลือกในเขตนั้น ๆ แต่ก็เข้าทำนองว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่ปลื้มทั้งตัวผู้สมัครและพรรคการเมืองที่ลงสมัครเท่านั้น ไม่มีผลกระทบใด ๆ ต่อผู้สมัคร ส.ส. ที่ได้รับชัยชนะ
ผิดกับการเลือกตั้ง 2562 ที่ผลคะแนน Vote No ถูกหยิบมาเป็นประเด็นชึ้ขาดชั้ยชนะ ส.ส. ในแต่ละเขต ซึ่งตาม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย 2560 มาตรา 92 ระบุว่า เขตเลือกตั้งที่ไม่มีผู้สมัครรับเลือกตั้งรายใดได้รับคะแนนเสียงเลือกตั้งมากกว่า คะแนนเสียงที่ไม่เลือกผู้ใดเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (Vote No) ในเขตเลือกตั้งนั้น ให้ถือว่า การเลือกตั้งดังกล่าวเป็น “โมฆะ” และให้จัดการเลือกตั้งใหม่ จนกว่าจะได้ผู้สมัครที่มีคะแนนเสียงเลือกตั้งมากกว่าคะแนน Vote No
อาทิ เขต A มีผู้สมัคร 3 คน ปรากฏว่า นาย ก. ชนะเลือกตั้งด้วยคะแนน 4,000 คะแนน ขณะที่ผลนับคะแนน Vote No อยู่ที่ 5,100 คะแนน ส่งผลให้การเลือกตั้งเขต A เป็นโมฆะ เนื่องจากคะแนนของผู้สมัคร ส.ส. ที่ชนะเลือกตั้ง มีคะแนนน้อยกว่า Vote No
2. ผู้สมัคร ส.ส. คนเดิม หมดสิทธิแก้ตัวในเขตเลือกตั้งเดิม
นอกจาก ผลการเลือกตั้งเป็นโมฆะแล้ว ผู้สมัคร ส.ส. คนเดิมของทุกพรรค ถูกตัดสิทธิ์มิให้ลงสมัครในเขตเดิมได้อีก เรียกว่า ทางพรรคต้องสรรหาผู้สมัคร ส.ส. หน้าใหม่ มาลงสู้ศึกเลือกตั้งแทน
3. ไม่สามารถเปิดประชุมสภา เพื่อคัดเลือกนายกฯ ได้
ถ้าการเลือกตั้งเป็นโมฆะในหลายพื้นที่ จนทำให้มีจำนวน ส.ส. ทั่วประเทศไม่ถึง 475 คน ส่งผลให้ไม่สามารถเปิดประชุมสภา เพื่อเลือกนายกรัฐมนตรี คนที่ 30 ได้
อย่างไรก็ดี แม้การเลือก Vote No จะส่งผลกระทบต่อการเลือกตั้ง 2562 ในเขตหนึ่งเขตใด แต่ก็เป็นสิทธิของผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่จะเลือกกาลงในช่องหนึ่ง ช่องใด บนบัตรเลือกตั้ง ฉะนั้น ไม่ว่าคุณจะเลือกกาในช่องไหน ก็เข้าคูหา เพื่อรักษาสิทธิของตนเถอะค่ะ
