ศิลปะที่อาจไม่ตรงปก : การปลูกฝังในสื่อ สำคัญกว่าที่เราคิด

Landscape Art คือการวาดภาพทิวทัศน์ เป็นอีกหนึ่งประเภทที่ได้รับความนิยมมาก เพราะเข้าถึงง่าย เป็นศิลปะที่ไม่ต้องตีความ ดูแล้วยังสวยงามสบายตา เป็นภาพวาดอีกประเภทที่คนนิยมนำมาใช้ตกแต่ง

ส่วนอีกด้านหนึ่ง เวลาเราเห็นงานศิลปะที่วาดเมือง สภาพความเป็นอยู่ในเมือง มันจะถูกนำเสนอออกมาหลายด้านมากกว่า บ้างก็วาดภาพเหมือนจริง บ้างก็วาดวิถีชีวิตคนเมือง หรือฉีกไปทางแซะสังคม สายไฟพันกันยุ่ง รถติดยาวสองกิโลเมตร คนก้มหน้าเล่นโทรศัพท์ หรือภาพการใช้ชีวิตในเมืองที่เป็นด้านลบมากกว่า  ซึ่งสวนทางกับภาพทิวทัศน์ ป่า หญ้า ภูเขา ลำธาร มันจะถูกนำเสนอออกมาแบบเบาๆ สบายๆ ดูแล้วสบายใจ หรือดึงดูดให้อยากไปสัมผัส

สไตล์ที่เห็นว่าแตกต่างหน่อยก็จะเป็นยุคโรแมนติก ยุคที่ถ้านำเสนอภาพทิวทัศน์ก็จะวาดเกินความจริงขึ้นไปอีก เพื่อสะเทือนอารมณ์คนดูให้ได้ เช่นการวาดคลื่นในทะเลที่เหมือนพายุซัดเข้า ท้องฟ้าที่ดูวิปริตแปรปรวนทันใด.. เป็นทิวทัศน์ที่เห็นแล้วไม่ค่อยอยากไปสัมผัสซักเท่าไร

แต่ถ้าเป็นภาพทิวทัศน์ทั่วไป หรือแม้แต่ในสื่ออื่นๆ ที่นำเสนอออกมา ความเป็นชนบท บ้านๆ ล้วนถูกถ่ายทอดออกมาในมุมที่บวกทั้งสิ้น

ถ้ามองในความจริง มันเป็นแบบนั้นหรอ?

สภาพความเป็นอยู่จริงๆ ในต่างจังหวัดไม่เหมือนกับในภาพวาด หนัง ละครเสมอไป แต่มันมีความเป็น เมือง ด้วยเหมือนกัน นั่นคือไม่ใช่ทุกที่ในชนบทที่จะเป็นทุ่งหญ้าเขียวขจี ให้อากาศที่ดี การใช้ชีวิตในชนบทไม่ได้ดูสโลวไลฟ์เหมือนดั่งภาพวาดหรือภาพถ่ายที่ถูกหยุดไว้ ไม่ใช่ทุกคนที่สามารถตื่นมาท่ามกลางป่าเขา จิบชายามเช้า และรับอากาศดีๆ เข้าปอด เอาเข้าจริงถ้าเราได้ไปใช้ชีวิตในชนบท เราจะพบเจอความกระท่อนกระแท่นในการใช้ชีวิต ความไม่สะดวกสบายที่คนพื้นที่เคยชินกับมันซะแล้ว และเราอาจจะไม่ได้สัมผัสความสโลวไลฟ์อีกเลย

ซึ่งเราอะมักไม่ค่อยให้ความสำคัญกับสื่ออย่าง หนัง เพลง งานเขียน ภาพวาด หรือภาพถ่าย ซักเท่าไร แต่อยากให้ลองสังเกตเวลาเราดูโทรทัศน์แล้วเจอโฆษณาซักตัวที่มีเพลงสั้นๆ หรือคำพูดอะไรแปลกๆ งงๆ ถึงแม้ว่าเราจะฟังผ่านๆ ไม่ได้สนใจมันมาก แต่เมื่อได้ยินทุกวันจนชินกลับกลายเป็นมีเพลงโฆษณาติดหัว บางทีก็ร้องตามได้ ติดหัวไปหลายปี หรืออีกตัวอย่างหนึ่งสำหรับคนที่ชอบดูซีรีส์เกาหลี แล้วเจอภาพลักษณ์พระเอกในเรื่องที่ดูอบอุ่น Perfect Man น่าคบหา ซึ่งบางทีสวนทางกับความจริงที่ว่าผู้ชายเกาหลีจำนวนไม่น้อยที่มีพฤติกรรมรุนแรง และไม่ใช่สุภาพบุรุษในฝันอย่างในซีรีส์  อีกข้อหนึ่งของซีรีส์เกาหลีที่เราเห็นคือเวลาดูแล้วทำให้เราอยากไปเที่ยว มีการนำเสนอสถานที่ท่องเที่ยว พระเอกนางเอกที่นั่งกินอาหารกันอย่างออกรสชาติ ทำให้คนดูอยากไปกินตามรอย

ชัดที่สุดก็ในบ้านเราเอง เมื่อเดือนมีนาคม 2561 กับละครเรื่องบุพเพสันนิวาสที่นำเสนอความเป็นไทยสมัยโบราณ และโด่งดังไปทั่วประเทศ จนเราเห็นคนใส่ชุดไทยไปเที่ยวโบราณสถานกันทั้งเมือง

นี่เป็นส่วนน้อยที่ทำให้เห็นว่าสื่อพวกนี้มีอิทธิพลต่อความคิดของคนมากๆ ยิ่งถ้าเป็นอะไรที่มีชื่อเสียง แพร่กระจายไปในวงกว้างได้ ก็จะยิ่งเปลี่ยนความคิดและทัศนคติคนได้

ไม่น่าแปลกใจว่าทำไมเมื่อพูดถึงความเป็นชนบท เราจะนึกถึงทุ่งหญ้า ป่า ภูเขา อากาศเย็นๆ ใบหน้าคนยิ้มแย้ม ทำหน้าที่ของตัวเองในการใช้ชีวิตที่พอเพียง นั่นเพราะมันเป็นความคิดและภาพลักษณ์ที่ฝังหัวมานานแล้วในสื่อเหล่านั้น และทำให้เราจะได้ยินคนพูดกันบ่อยๆ ว่าอยากจะหนีชีวิตเร่งรีบไปใช้ชีวิตสโลวไลฟ์ในต่างจังหวัด

เพราะฉะนั้นเราต้องเก็บไว้เป็นข้อสังเกต เกี่ยวกับสื่อที่เราไม่คิดว่ามันจะสำคัญอะไรมากในการปลูกฝังคน ต่อไปนี้อาจจะต้องใส่ใจมันมากขึ้นแล้ว