การดูแลแบบประคับประคอง สำหรับผู้ป่วยและครอบครัว

Palliative care (การดูแลประคับประคอง) คือการดูแลทางการแพทย์ที่มุ่งเน้นไปที่การบรรเทาอาการและความทุกข์ทรมานของผู้ป่วยที่มีโรครุนแรงหรืออาจถึงขั้นระยะสุดท้าย มันไม่ได้เน้นที่การรักษาโรค แต่เน้นไปที่การปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว

การดูแลประคับประคองให้ความสำคัญกับหลายด้าน ได้แก่

  • การบรรเทาอาการเจ็บปวดและอาการอื่น ๆ ที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สบาย
  • การสนับสนุนทางอารมณ์และจิตใจ
  • การให้คำปรึกษาและสนับสนุนด้านสังคมและจิตใจ
  • การช่วยเหลือในการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาทางการแพทย์และการวางแผนการดูแลในอนาคต
  • การดูแลประคับประคองสามารถให้ได้ที่โรงพยาบาล, ที่พักอาศัย, ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ, หรือแม้กระทั่งที่บ้านของผู้ป่วยเอง และมักจะมีทีมงานหลากหลายสาขาวิชาชีพร่วมกันให้การดูแล รวมถึงแพทย์, พยาบาล, นักบำบัดโรค, นักสังคมสงเคราะห์ และบางครั้งอาจมีผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิญญาณ

การดูแลแบบ palliative care มีข้อดีหลายประการที่สามารถช่วยเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยที่มีโรคร้ายแรงหรือใกล้ระยะที่สุดได้ ดังนี้

  • บรรเทาความเจ็บปวดและอาการอื่น ๆ: Palliative care ช่วยให้ผู้ป่วยมีความสบายและประคับประคองจากอาการเจ็บปวด และปัญหาอื่น ๆ เช่น คลื่นไส้, อาการลำไส้ทำงานผิดปกติ, หรืออาการหายใจลำบาก โดยใช้การจัดการอย่างเหมาะสมโดยทีมงานทางการแพทย์
  • เสริมสร้างคุณภาพชีวิต: การดูแลแบบ palliative care ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยเพิ่มความสะดวกสบายและความพอใจในชีวิตประจำวัน เช่น การช่วยเหลือในการทำกิจวัตรประจำวัน การสนับสนุนทางจิตใจ และการให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการอาการอื่น ๆ
  • สนับสนุนทางอารมณ์และจิตใจ: Palliative care ช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีความเข้าใจในสถานการณ์และอนุมัติอารมณ์ที่เกิดขึ้น โดยให้การสนับสนุนจิตใจ และช่วยในการจัดการกับความเครียดและความกังวลที่เกิดขึ้น
  • ช่วยในการตัดสินใจ: ทีมงาน palliative care ช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีความเข้าใจในตัวเลือกการรักษาที่เป็นไปได้ และช่วยในการตัดสินใจเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพและการรักษาที่เหมาะสมกับความต้องการและค่านิยมของผู้ป่วย
  • ช่วยให้ครอบครัวมีความสุขขึ้น: Palliative care ไม่เพียงเพียงช่วยในการดูแลผู้ป่วยเท่านั้น ยังมีการสนับสนุนและให้คำปรึกษาแก่ครอบครัว เพื่อช่วยให้พวกเขาเข้าใจและจัดการกับสถานการณ์ในที่สุดอย่างเหมาะสม

การดูแลแบบ palliative care ช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีประสิทธิภาพและความสุขในระยะเวลาที่สำคัญของชีวิต โดยการให้ความเข้าใจและการสนับสนุนที่เหมาะสมในทุกด้านของชีวิต

หลักการของการดูแลแบบประคับประคอง

การดูแลแบบประคับประคองเป็นการดูแลควบคู่ไปกับการรักษาหลัก โดยมีหลักการที่สำคัญ ดังนี้

  • ดูแลทั้งผู้ป่วยและครอบครัว
  • ประเมินผู้ป่วยอย่างถี่ถ้วนและรอบด้าน ให้การดูแลโดยมุ่งลดความทุกข์ทรมานทั้งจากอาการทางกาย เช่น ลดอาการปวด หอบเหนื่อย อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน จากอาการทางจิตใจ เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล เป็นต้น
  • พยายามดูแลให้ผู้ป่วยถึงวาระสุดท้ายอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่เร่งการเสียชีวิต ไม่ยืดการเสียชีวิต

การรักษาแบบประคับประคอง เริ่มได้ตั้งแต่ตอนไหน

สามารถเริ่มได้ตัังแต่ผู้ป่วยเริ่มเผชิญภาวะความเจ็บป่วยที่เป็นอันตรายถึงชีวิต โดยค่อย ๆ มีบทบาทมากขึ้นเมื่อตัวโรคเป็นมากขึ้น อาการของผู้ป่วยมากขึ้น ตราบจนกระทั่งผู้ป่วยจากไป รวมถึงให้การดูแลความเศร้าโศกเสียใจของครอบครัวจากการสูญเสียด้วย

สถานที่ที่เหมาะสมกับการดูแลแบบประคับประคอง

การดูแลแบบประคับประคองนั้น สามารถทำได้ทั้งที่บ้าน โรงพยาบาล หรือในสถานพยาบาลที่มีความพร้อม โดยขึ้นกับอาการของผู้ป่วยในขณะนั้น หากผู้ป่วยมีอาการรุนแรง เช่น มีภาวะติดเชื้อ อาจจำเป็นต้องได้รับการดูแลที่โรงพยาบาลเนื่องจากต้องให้การรักษาหรือให้ยาทางหลอดเลือดหรือสาเหตุอื่น จนเมื่ออาการของผู้ป่วยสงบลงก็อาจกลับมาดูแลที่บ้าน หรือที่สถานพยาบาลที่มีความพร้อมได้ ทั้งนี้ขึ้นกับสภาวะของผู้ป่วยและบริบทของครอบครัว