สิ่งที่ได้จากผลงานของ ปีเตอร์ พอล รูเบนส์

เล่าเรื่องศิลปะไปมากๆ บางทีก็ถึงทางตัน เลยเกิดคำถามว่า อะไรเกี่ยวกับศิลปะที่คนทั่วไปอยากรู้กันล่ะ? บางเสียงก็บอกว่าอยากรู้เทคนิคทางศิลปะ บางเสียงอยากรู้ว่างานไหนบ้างที่ชาตินี้ห้ามพลาดชม เลยเกิดไอเดียขึ้นมาได้จากการเคยไปคุยกับอาจารย์ที่สอนศิลปะ มีประโยคหนึ่งที่ได้ยินคือ “งานของรูเบนส์เนี่ยเค้าว่าต้องได้เห็นของจริงซักครั้งนึงนะ” เลยเกิดเป็นบทความนี้ขึ้นมา (จากคนที่ยังไม่เคยเห็นงานจริงของรูเบนส์)

รูเบนส์เนี่ย คนเรียนศิลปะไม่มีใครไม่รู้จักอยู่แล้ว เพราะชื่อปรากฏอยู่ทั้งในประวัติศาสตร์ศิลปะ และอุปกรณ์ศิลปะ (พู่กันยี่ห้อ Rubens เป็นต้น)

ทำความรู้จัก Peter Paul Rubens (ปีเตอร์ พอล รูเบนส์) กันก่อน                                                                                 

ปีเตอร์ พอล รูเบนส์ (1577-1640) ศิลปินชาวเบลเยียมที่มีอิทธิพลอย่างมากในวงการศิลปะ เป็นที่รู้จักกันในนามศิลปินยุคบาโรค โดยเริ่มต้นศิลปะจากการวาดทิวทัศน์ ได้รับอิทธิพลมาจากเรอเนซองส์เต็มๆ ในช่วงแรก และได้รับจ้างให้ทำผลงานลอกเลียนงานดังๆ จากยุคเรอเนซองส์ก็มาก ซึ่งผลงานเด่นๆ ของเขาก็คือภาพทิวทัศน์และภาพคนเหมือน และภายหลังจึงเน้นทำงานเกี่ยวกับศาสนา

บาโรคคืออะไร?

บาโรค (Baroque) เป็นยุคหนึ่งของศิลปะตะวันตกโดยเริ่มขึ้นที่อิตาลี อธิบายสั้นๆ ก็คือ มีความอลังการงานสร้าง ถ้าเป็นภาพวาดก็จะเน้นสื่ออารมณ์ วาดภาพแบบดราม่าๆ มีเรื่องราว เช่น ประวัติพระเยซู ที่สามารถทำให้ผู้ชมรู้สึกไปกับภาพด้วยโดยไม่ต้องตีความมากมาย การจัดท่าทางของคนก็จะบิดไปบิดมา ดูเหมือนกำลังเคลื่อนไหว ไม่ใช่แค่นั่งหน้าตรงหรือหันข้างอะไรเท่านั้น

The Elevation of the Cross (ซ้าย) The Descent from the Cross (ขาว)

ภาพวาดที่มาจากคอนเซปต์เดียวกันโดยรูเบนส์ รูปซ้ายคือระหว่างการตรึงกางเขนพระเยซู ส่วนรูปขวาคือหลังการตรึงกางเขน

ตัวอย่างศิลปินที่ทำงานลัทธิบาโรค อ่านเพิ่มเติมได้ที่ บรรยากาศงานแสดง “Caravaggio Opera Omnia” ที่หอศิลปกรุงเทพฯ และเหตุผลที่ต้องไปดูกับตา!

เป็นที่รู้จักในนามศิลปินที่ทำงานศาสนาและตำนานเทพ

ภาพที่เราจะเห็นได้จากผลงานของรูเบนส์ ส่วนใหญ่ก็จะมีเนื้อหาเกี่ยวกับศาสนา ตำนานเทพปกรณัมกรีกโรมัน ตัวละครบนภาพก็จะเยอะๆ หน่อย และลูกค้าของรูเบนส์คือคนในราชวงศ์ จนถึงขั้นได้รับฉายาว่า “The Prince of painters and the painter of Princes”

Satyr And Bacchante

ผู้หญิงที่มีรูปลักษณ์อวบอิ่มบนภาพวาดของรูเบนส์

ความจริงแล้วภาพวาดของศิลปินแต่ละคนมักจะสะท้อนความเป็นจริงในตอนนั้นออกมา หรือไม่ก็อุดมคติที่ศิลปินอยากให้เป็น หรือไม่ก็สไตล์ส่วนตัว แต่สิ่งที่เราจะเห็นจนชินคือรูปร่างอวบอิ่มของผู้หญิงบนภาพวาด ซึ่งเป็นเหมือนเทรนด์ในสมัยนั้นที่จะมองว่าหุ่นอวบมีเนื้อมีหนังแบบนี้คือสวย รวย เลิศ หรือเป็นหุ่นในอุดมคติ (ยิ่งผู้หญิงมีอันจะกินหน่อยก็จะอวบอิ่ม) ลองมองในปัจจุบันก็จะเห็นบางช่วงฮิตหุ่นผอม บางช่วงเน้นสะโพก หรือบางช่วงฮิตผิวแทน อะไรแบบนั้น

Jupiter and Callisto

วาดสิ่งมีชีวิตได้เหมือนมีชีวิตจริงๆ

รูเบนส์เป็นศิลปินอีกหนึ่งคนที่ไม่ว่าจะวาดรูปสัตว์หรือรูปคนก็ทำออกมาได้สมจริงยังกะมีชีวิตอยู่ในภาพวาด ยิ่งเป็นเนื้อหนังของคน จะลงรายละเอียดอย่างกับภาพวาด แต่ก็ไม่ดูเยอะไป อีกหนึ่งเทคนิคที่สำคัญก็คือการไม่ตัดขอบชัดเจนเกินไป จะทิ้งให้เบลอๆ นั่นยิ่งทำให้ดูมีชีวิตชีวาสมจริง และเป็นต้นแบบให้ศิลปินยุคต่อมาได้มาก

รูปภาพไม่สามารถเก็บรายละเอียดและความเรียลของผลงานได้หมด นั่นเป็นเหตุผลนึงว่าทำไมเราควรได้เห็นผลงานจริงซักครั้งในชีวิต

การวาดภาพเปลือย เป็นปกติของศิลปะตะวันตก

ส่วนใหญ่ถ้าเป็นสตอรี่เกี่ยวกับเทพเจ้ากรีกโรมัน เราจะไม่ค่อยเห็นศิลปินวาดแบบใส่เสื้อผ้าอยู่แล้วทั้งชายและหญิง แต่จะเน้นใส่พร๊อบหรือสัญลักษณ์เพื่อแสดงถึงตัวตนของเทพองค์นั้น เพราะฉะนั้นเราจะเห็นผลงานแบบที่ไม่ใส่เสื้อผ้าขอรูเบนส์เยอะมาก (แน่นอน เพราะเรื่องโปรดของเขาคือการวาดตำนานเทพเจ้า)

ศิลปินบางคนที่ถูกรับจ้างให้วาดคนชั้นสูงไปจนถึงปริ๊นท์เซสหรือควีน ก็เลือกที่จะแทนค่าด้วยการวาดเป็นเทพเจ้าองค์ต่างๆ และวาดเป็นภาพเปลือย (เพราะไม่สามารถวาดควีนเปลือยได้อยู่แล้ว) ไม่ได้บอกตรงๆ ว่านี่ฉันวาดรูปควีนนะ แต่ให้ไปตีความกันเอาเอง